Περσείδες 2025 – Το ουράνιο θέαμα του καλοκαιριού επιστρέφει!

Πιστοί στο καλοκαιρινό τους ραντεβού με τους φίλους του έναστρου ουρανού, οι Περσείδες, η πιο θεαματική βροχή διαττόντων είναι σε εξέλιξη ήδη από τις 17 Ιουλίου και θα διαρκέσει έως τις 24 Αυγούστου 2025. Πότε και προς τα πού πρέπει να κοιτάξει κανείς για να «πιάσει» ένα «πεφταστέρι»; Πώς προκαλείται το φαινόμενο; Τι χρειάζεται για να δει και να φωτογραφίσει κανείς τα μετέωρα; Όλες οι απαντήσεις εδώ!

 Πότε και προς τα πού να κοιτάξω;

Το φαινόμενο αναμένεται να κορυφωθεί το βράδυ της 12^ης Αυγούστου, προς το ξημέρωμα της 13^ης με μέγιστο πάνω από 100 μετέωρα/ώρα. Για το 2025 ωστόσο, τις ημερομηνίες αυτές η Σελήνη ανατέλλει λίγο μετά τις 22:00, σε φάση που φωτίζεται κατά 85%, αφού μόλις στις 09/08 είναι στη φάση της Πανσελήνου. Αυτό σημαίνει ότι η παρουσία της στον ουρανό καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας θα δυσκολέψει την παρατήρηση – τουλάχιστον των πιο αμυδρών Περσείδων – ελαττώνοντας το μέγιστο των «πεφταστεριών» που μπορούν να παρατηρηθούν στα 60 ανά ώρα. Το ακτινοβόλο σημείο των Περσείδων εντοπίζεται στον αστερισμό του Περσέα, ο οποίος είναι ορατός καθ’ όλη τη διάρκεια της νύχτας. Όσο περνάει η ώρα και ο αστερισμός λαμβάνει όλο και μεγαλύτερο ύψος, όλο και περισσότερα μετέωρα θα είναι ορατά.

Πώς προκαλείται μια βροχή διαττόντων; 

Όταν ένας κομήτης πλησιάσει κοντά στον Ήλιο, ένα μέρος του πάγου που τον αποτελεί μετατρέπεται σε αέριο και ταυτόχρονα συμπαρασύρει σκόνη. Έτσι, κατά μήκος της τροχιάς τους οι κομήτες αφήνουν σωματίδια σκόνης, τα οποία και συναντά η Γη όταν κατά την περιφορά της γύρω από τον Ήλιο περνά από την περιοχή όπου η τροχιά της τέμνεται με αυτή του κομήτη. Τα σωματίδια αυτά τότε εισέρχονται στην ατμόσφαιρα, με ταχύτητες της τάξης των δεκάδων χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο, φλέγονται εξαιτίας των τριβών και το ίχνος τους παρατηρείται στον ουρανό σαν «πεφταστέρι». Για την εμφάνιση των Περσείδων συγκεκριμένα, ευθύνεται ο κομήτης Swift-Tuttle. Αυτός, ανακαλύφθηκε το 1862, έχει διάμετρο περίπου 27 χιλιόμετρα και συμπληρώνει μια περιφορά γύρω από τον Ήλιο σε 133 έτη, με το τελευταίο του πέρασμα από το εσωτερικό Ηλιακό Σύστημα να έχει σημειωθεί το 1992. Σε σπάνιες περιπτώσεις συμβαίνει κάποιο εισερχόμενο αντικείμενο να είναι επαρκώς μεγάλο ώστε να επιβιώσει από τη διέλευσή του μέσα από την γήινη ατμόσφαιρα και τελικώς, να καταλήγει στο έδαφος ως μετεωρίτης.

Γιατί λέγονται «Περσείδες»;

Η ονομασία που λαμβάνουν οι βροχές διαττόντων προκύπτει  από το σημείο του ουρανού από το οποίο φαίνεται να προέρχονται (π.χ. Διδυμίδες από τον αστερισμό των Διδύμων, Λυρίδες από τον αστερισμό της Λύρας, Ωριωνίδες από τον Ωρίωνα κλπ). Στην περίπτωση των Περσείδων, το ακτινοβόλο σημείο εντοπίζεται στον αστερισμό του Περσέα. Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι τα μετέωρα φαίνεται να προέρχονται κυρίως από την συγκεκριμένη περιοχή του ουρανού, όμως μπορούν να παρατηρηθούν και προς άλλες κατευθύνσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι ένα μετέωρο από την βροχή των Περσείδων αναφέρεται ως «ο Περσείδης» και όχι «η Περσείδα» όπως συχνά ακούγεται.

Χρειάζεται ειδικός εξοπλισμός;

Για την παρατήρηση του φαινομένου δεν χρειάζεστε εξοπλισμό! Το μόνο που χρειάζεται είναι να δώσετε λίγο χρόνο στα μάτια σας να προσαρμοστούν στο σκοτάδι! Ιδανικά, καλό θα ήταν να μετακινηθείτε σε μια τοποθεσία με σκοτεινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων, χωρίς φωτορύπανση. Φροντίστε από νωρίς, αν είναι απαραίτητο, να χρησιμοποιήσετε μια εφαρμογή τύπου πλανηταρίου (π.χ. Stellarium) για να σας προσανατολίσει στον νυχτερινό ουρανό ώστε να εντοπίσετε τον Περσέα. Επίσης, κατά τη διάρκεια της νύχτας παρατήρησης, θα βοηθήσει να αποφύγετε την έκθεση στο φως της οθόνης του κινητού σας.

Πώς να φωτογραφίσω τους Περσείδες;

Η φωτογράφηση των μετεώρων όπως οι Περσείδες απαιτεί μακρά έκθεση, πράγμα που σημαίνει ότι η κάμερά σας θα πρέπει να είναι σταθερά τοποθετημένη σε έναν στιβαρό τρίποδα που να μην επηρεάζεται από τον άνεμο ή από τα βήματά σας γύρω από αυτόν. Έτσι, θα έχετε μια καθαρή λήψη. Εάν πάλι έχετε έναν ελαφρύ τρίποδα, μπορείτε να τον σταθεροποιήσετε τοποθετώντας βαρίδια σε κάθε του πόδι (π.χ. σάκους άμμου). Συστήνεται επίσης, η χρήση ευρυγώνιου φακού, ο οποίος καταγράφοντας μεγαλύτερο μέρος του ουρανού (σε σχέση με έναν μη-ευρυγώνιο) θα μεγιστοποιήσει τις πιθανότητες να «πιάσετε» ένα μετέωρο. Ακόμα, για να αποφύγετε το κούνημα που θα προκαλούσε το πάτημα των κουμπιών της κάμερας κατά την έναρξη/λήξη της λήψης, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα καλώδιο απελευθέρωσης κλείστρου, έτσι ώστε να μην χρειαστεί καν να αγγίξετε την κάμερα. Κάτι ακόμα που θα πρέπει να έχετε υπόψη είναι ότι τη νύχτα, η αυτόματη εστίαση της κάμερας δεν θα βρει κάτι στο οποίο να εστιάσει. Θα πρέπει λοιπόν η εστίαση να γίνει χειροκίνητα, τραβώντας δοκιμαστικά φωτογραφίες μερικών δευτερολέπτων και προσαρμόζοντας κατάλληλα τις ρυθμίσεις της εστίασης ώστε τα αστέρια στην φωτογραφία να είναι ευκρινή. Και τέλος, εάν χρησιμοποιήσετε μεγάλο χρόνο έκθεσης, θα αποτυπώσετε στη φωτογραφία σας και τα ίχνη της κίνησης των αστεριών στον ουράνιο θόλο. Εάν θέλετε να το αποφύγετε αυτό, μπορείτε να ακολουθήσετε τον «κανόνα 500». Πάρτε το 500 και διαιρέστε το με την εστιακή απόσταση του φακού σας σε χιλιοστά. Ο αριθμός που προκύπτει είναι το χρονικό διάστημα σε δευτερόλεπτα που μπορείτε να κρατήσετε το κλείστρο της κάμερας ανοιχτό πριν αρχίσουν να αποτυπώνονται τα ίχνη των αστεριών.

Δείτε ΕΔΩ ένα πλήρη οδηγό παρατήρησης βροχών διαττόντων.

Ποια άλλα ουράνια αντικείμενα μπορώ να παρατηρήσω αυτά τα βράδια;

Εάν είστε πρωινοί τύποι και βγείτε να παρατηρήσετε τους Περσείδες πριν την αυγή, θα έχετε την ευκαιρία να δείτε τη σύνοδο Αφροδίτης-Δία, με τους δύο πλανήτες να φαίνονται πολύ κοντά μεταξύ τους στα ανατολικά, στον αστερισμό των Διδύμων.

Ακόμα, τα βράδια της κορύφωσης των Περσείδων είναι ορατός ήδη από τις 22:30 στα ανατολικά ο Κρόνος, ο οποίος μπορεί να διακριθεί λαμπρός ακόμα και δια γυμνού οφθαλμού. Όσοι έχετε τηλεσκόπιο, μη χάσετε την ευκαιρία να τον παρατηρήσετε, καθώς αυτή την περίοδο είναι διαφορετικός απ’ ότι συνήθως! Καθώς μεταβάλλεται η κλίση των δακτυλίων του όπως παρατηρούνται από τη Γη, αυτή την περίοδο μόλις που διακρίνονται! Σκεφτείτε ότι είναι σαν να βλέπατε ένα φύλλο χαρτί από το πλάι! Οι δακτύλιοι του Κρόνου θα αρχίσουν να εμφανίζονται ξανά αρχές του 2026, ώσπου το 2032 θα φτάσουν στη μέγιστη κλίση τους.

Τέλος, ανάλογα με τις συνθήκες παρατήρησης στην εκάστοτε τοποθεσία, αλλά και ανάλογα με τις δυνατότητες κάθε τηλεσκοπίου, τα βράδια αυτά μπορούν επίσης να παρατηρηθούν ενδεικτικά: το διπλό αστέρι Albireo, το σφαιρωτό σμήνος του Ηρακλή (M13), το νεφέλωμα του Αλτήρα (M27), το δακτυλιοειδές νεφέλωμα (M57) και φυσικά… ο Γαλαξίας μας! Βρείτε περισσότερες προτάσεις για παρατήρηση εδώ!