ΔΙΑΣΤΗΜΑ

  • Σταμάτης Κριμιζής: Η 45χρονη οδύσσεια των Voyager

    Γράφει ο Σταμάτης Κριμιζής* Μεταξύ των ειδήσεων του 2022, οι οποίες συνεχώς μας ανησυχούσαν και μας απογοήτευαν, εμφανίστηκε απρόσμενα και μια είδηση η οποία ξέφευγε από την καθημερινότητα και έδειξε ότι η ανθρωπότητα μπορεί να έχει ένα πιο αισιόδοξο μέλλον. H 5η Σεπτεμβρίου 2022 ήταν η 45η επέτειος της εκτόξευσης του διαστημοπλοίου Voyager 1, το 1977, από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριδας (είχε προηγηθεί η εκτόξευση του Voyager 2 στις 20 Αυγούστου του ίδιου έτους). Η αρχική αποστολή των Voyager 1 και 2 ήταν η εξερεύνηση του πλανητών Δία και Κρόνου και η επιτυχής εκτέλεση αυτής της αποστολής απαιτούσε την απρόσκοπτη λειτουργία των διαστημοπλοίων για 4 χρόνια, κάτι το οποίο δεν είχε επιχειρηθεί μέχρι τότε. Η διπλή αποστολή, επομένως, επιχειρούσε…

    Δείτε περισσότερα
  • Μία ελληνική πρόταση για μεταφορά φορτίων στη Σελήνη

    Θεωρείται πλέον δεδομένο ότι η Σελήνη θα αποτελέσει πεδίο έντονου ενδιαφέροντος τα προσεχή χρόνια όχι μόνο από κρατικές διαστημικές εταιρείες που έχουν ανακοινώσει σειρά προγραμμάτων εξερεύνησης και δημιουργίας επανδρωμένων εγκαταστάσεων στο φυσικό μας δορυφόρο αλλά και από ιδιωτικές εταιρείες που βλέπουν το φεγγάρι ως ένα τόπο τουριστικής αλλά και εξορυκτικής εκμετάλλευσης. Η διαχείριση μεγάλων φορτίων στο περιβάλλον της Σελήνης είναι ένας τομέας που σύντομα θα απασχολήσει την ανθρωπότητα και κάπου εδώ έρχεται μια ελληνική εταιρεία να παρουσιάσει τις δικές της ενδιαφέρουσες προτάσεις. Πρόκειται για την εταιρεία Σεληνοδρόμια Ι.Κ.Ε. (LUNAR CARGO P.C.) η οποία φιλοδοξεί να συμμετέχει στην διεκδίκηση κομματιού από την πίτα της μεταφοράς φορτίων στη Σελήνη, πίτα που σύμφωνα με τους ειδικούς θα έχει αξία 1.2 τρισ. δολάρια μέχρι…

    Δείτε περισσότερα
  • Ο πρώτος διαδραστικός χάρτης σάς επιτρέπει να περιηγηθείτε σε 200.000 γαλαξίες

    Αστρονόμοι στο Πανεπιστήμιο Johns Hopkins δημιούργησαν έναν διαδραστικό χάρτη ο οποίος απεικονίζει το παρατηρήσιμο σύμπαν σε όλο του το μεγαλείο. Κάθε κουκίδα στον χάρτη είναι ένας γαλαξίας, ο οποίος περιέχει δισεκατομμύρια αστέρια και πλανήτες. Περίπου 200.000 γαλαξίες αναπαρίστανται με εκπληκτικά ακριβή λεπτομέρεια. Χρησιμοποιώντας δεδομένα που συλλέχθηκαν επί 20 χρόνια στο πλαίσιο της ψηφιακής έρευνας Sloan Digital Sky Survey, ο χάρτης δείχνει τις πραγματικές θέσεις και τα χρώματα των γαλαξιών επιτρέποντας στους χρήστες να περιηγηθούν εύκολα. Ο συγκεκριμένος χάρτης χρησιμοποιεί δεδομένα που δεν είχαν προηγουμένως δημοσιοποιηθεί στο κοινό και είναι ίσως ο πιο ολοκληρωμένος κοσμικός χάρτης που έχει φτιαχτεί για όλο τον κόσμο. «Αστροφυσικοί σε όλο τον κόσμο αναλύουν αυτά τα δεδομένα εδώ και χρόνια, τα οποία έχουν οδηγήσει σε χιλιάδες…

    Δείτε περισσότερα
  • Η Ελλάδα είναι έτοιμη να υποδεχτεί δοκιμές σεληνιακών οχημάτων (βίντεο)

    Η HTR είναι μια Ελληνική εταιρεία, με πατενταρισμένη σχεδίαση ενός πλήρως μεταλλικού ελαστικού τροχού, που ταιριάζει στις ανάγκες των σεληνιακών εξερευνητικών οχημάτων (rover). Έχει ξεκινήσει μια κούρσα με προορισμό της Σελήνη στην οποία παίρνουν μέρος πολλές χώρες και η αποστολή Artemis I της NASA το σκάφος της οποίας βρίσκεται εδώ και λίγες μέρες σε τροχιά γύρω από τον φυσικό μας δορυφόρο έριξε δυνατά τα φώτα της δημοσιότητας σε αυτή την κούρσα.  Πολλά έθνη σχεδιάζουν τα σεληνιακά τους προγράμματα, με βάσεις και εργοστάσια επεξεργασίας στη Σεληνιακή επιφάνεια. Η δυνατότητα μετακίνησης είναι ένα βασικό ζήτημα, καθώς ο εξοπλισμός, τα υλικά και οι άνθρωποι πρέπει να μετακινούνται. Η HTR έχει αναπτύξει τροχούς που αντέχουν στο ακραίο εύρος επιφανειακών θερμοκρασιών της Σελήνης και έχουν…

    Δείτε περισσότερα
  • Ατμόσφαιρα με βάριο δίνει «σιδερένεια βροχή» σε εξωπλανήτες

    Ευρωπαίοι αστρονόμοι ανακάλυψαν στην ατμόσφαιρα δύο εξωπλανητών το βαρύτερο χημικό στοιχείο που έχει βρεθεί μέχρι σήμερα, το μέταλλο βάριο, χωρίς μέχρι στιγμής δεν έχουν βρει κάποιον φυσικό μηχανισμό που να αποτελεί βάσιμη εξήγηση. Το βάριο είναι δυόμισι φορές βαρύτερο από το σίδερο κι αυτό δεν αποκλείει σιδερένια βροχή στους εξωπλανήτες. Χρησιμοποιώντας το Πολύ Μεγάλο Τηλεσκόπιο (VLT) του Ευρωπαϊκού Νοτίου Παρατηρητηρίου (ESO) στη Χιλή, οι ερευνητές, με επικεφαλής τον Τόμας Αζεβέδο Σίλβα του Πανεπιστημίου του Πόρτο και του πορτογαλικού Ινστιτούτου Αστροφυσικής και Επιστημών του Διαστήματος, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό αστρονομίας και αστροφυσικής «Astronomy & Astrophysics», ανακάλυψαν το βάριο στους εξωπλανήτες WASP-76b και WASP-121b, δύο αέριους και καυτούς γίγαντες. Η απρόσμενη ανακάλυψη εγείρει πληθώρα ερωτημάτων για το τι είδους ατμόσφαιρα έχουν οι δύο πλανήτες,…

    Δείτε περισσότερα
  • Αποστολή Dart: Πώς συμμετέχει η Ελλάδα στο πείραμα που φιλοδοξεί να σώσει τον πλανήτη από πιθανό «Αρμαγεδδώνα»

    Τι θα γίνει εάν ένα αντικείμενο όπως ένας αστεροειδής ερχόταν κατά πάνω μας; «Θα πρέπει να έχουμε τεχνολογία αποτροπής» απαντά , o δρ. Κλεομένης Τσιγάνης, καθηγητής Αστροφυσικής του Τμήματος Φυσικής στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Γιατί είναι τόσο σημαντικό το πείραμα Dart Σε μερικές ώρες μια στιγμή-σταθμός θα κρίνει εάν η ανθρωπότητα θα μπορεί με τη συλλογή πρωτόγνωρων δεδομένων να σχεδιάσει πλέον ένα σύστημα πλανητικής άμυνας που θα συμβάλει στην αποτροπή μιας καταστροφής από έναν αστεροειδή πάνω στον πλανήτη Γη. «Έχει σημασία ιστορική το σημερινό πείραμα. Είναι η πρώτη φορά που επιχειρείται να αλλαχθεί η πορεία ενός ουράνιου σώματος με ανθρώπινη παρέμβαση. Αυτό δεν έχει γίνει ποτέ», σχολιάζει ο Έλληνας καθηγητής Αστροφυσικής μιλώντας στο Πρακτορείο FM που μάλιστα παροτρύνει ερασιτέχνες αστρονόμους…

    Δείτε περισσότερα
  • Το διαστημικό James Webb μας έδωσε μια νέα όψη του Ποσειδώνα!

    Ο πλανήτης Ποσειδώνας είναι ο πρώτος πλανήτης που η πρόβλεψη της ύπαρξής του προηγήθηκε της ανακάλυψής του (1846). Είναι ο πιο απομακρυσμένος του Ηλιακού Συστήματος και βρίσκεται σε απόσταση από τον Ήλιο 30 φορές μεγαλύτερη από ότι η Γη, πράγμα που έχει ως αποτέλεσμα μία πλήρης περιφορά του γύρω από τον Ήλιο να διαρκεί 179 έτη. Μάλιστα, εξαιτίας της αργής περιφοράς του, όταν τον παρατήρησε ο Γαλιλαίος τον θεώρησε αστέρα. Μέχρι σήμερα οι επιστήμονες γνώριζαν ότι ο Ποσειδώνας διαθέτει σύστημα δακτυλίων των οποίων η ύλη είναι ανομοιόμορφα κατανεμημένη σε διάφορα τόξα. Εικόνα αυτών είχε δώσει το διαστημικό σκάφος Voyager 2 το 1989, όταν πέρασε από τη γειτονιά του παγωμένου πλανήτη. Μόλις χθες, η ομάδα του διαστημικού τηλεσκοπίου James Webb έδωσε…

    Δείτε περισσότερα
  • Μάθαμε πώς σχηματίστηκαν οι δακτύλιοι του Κρόνου!

    Ο δεύτερος μεγαλύτερος αέριος γίγαντας του Ηλιακού Συστήματος, ο Κρόνος, αποτελεί ένα εύκολο αντικείμενο για να εντοπίσετε και να στοχεύσετε με το τηλεσκόπιό σας. Φυσικά, το πιο εντυπωσιακό χαρακτηριστικό του είναι το σύστημα δακτυλίων του, το οποίο παρατηρήθηκε για πρώτη φορά από τον Γαλιλαίο πριν από 400 χρόνια! Οι δακτύλιοι αυτοί αποτελούνται από σκόνη και πάγο, εκτείνονται σε απόσταση 282000 χιλιομέτρων από τον πλανήτη (!!) και έχουν πάχος μόλις 10 μέτρων. Μάλιστα, η γωνία με την οποία οι δακτύλιοι φαίνονται από τη Γη, σταδιακά ελαττώνεται. Μέχρι το 2025 η κλίση αυτή θα γίνει τέτοια ώστε οι δακτύλιοι να μην είναι ορατοί. Τότε ο Κρόνος θα φαίνεται απλώς σαν μια σφαίρα (τελευταία φορά που συνέβη αυτό ήταν το 2009). Σταδιακά όμως,…

    Δείτε περισσότερα
  • James Webb: Μια εκθαμβωτική ματιά στην καρδιά του Ωρίωνα

    Ο αστερισμός του Ωρίωνα είναι μία περιοχή του ουρανού που έχει μελετηθεί εκτενώς από τους αστρονόμους. Είναι τόσο μεγάλος, τόσο φωτεινός και τόσο κοντά μας που μερικές φορές φαίνεται ακόμα και με γυμνό μάτι. Στα απόσταση 1.344 ετών φωτός από τη Γη, είναι ένας από τους πιο σημαντικούς στόχους μελέτης για την κατανόησή μας όσον αφορά τη γέννηση και το σχηματισμό αστέρων. Ανακαλύφθηκε το 1610 και έκτοτε το μελετούμε συνεχώς, ακόμα όμως δεν έχει αποκαλύψει όλα τα μυστικά του. Το πιο ισχυρό διαστημικό τηλεσκόπιο της ανθρωπότητας λοιπόν, έστρεψε το φακό του προς τον Ωρίων και μας έδωσε μερικές από τις πιο εντυπωσιακές εικόνες που έχουμε μέχρι σήμερα. Οι εικόνες από την NIRCam κάμερα του James Webb Space Telescope έχουν χαοτικές…

    Δείτε περισσότερα
  • Καθηλωτικές οι νέες φωτογραφίες του Δία από το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb

    Αμερικανοί αστρονόμοι έδωσαν στη δημοσιότητα νέες εντυπωσιακές φωτογραφίες του Δία, τις πρώτες που τράβηξε το νέο ισχυρό διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb από τον μεγαλύτερο πλανήτη του ηλιακού μας συστήματος. Οι υπέρυθρες φωτογραφίες που τραβήχτηκαν στο τέλος Ιουλίου και στη συνέχεια χρωματίστηκαν τεχνητά, παρέχουν, μεταξύ άλλων, τις καλύτερες έως τώρα παρατηρήσεις για το τεράστιο σέλας που δημιουργείται στους δύο πόλους του Δία. Φαίνονται επίσης η γνωστή Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα (μια γιγάντια καταιγίδα), άλλες μικρότερες καταιγίδες, αχνοί δακτύλιοι και δύο μικρότεροι δορυφόροι του, η Αμάλθεια και η Αδράστεια, διαμέτρου περίπου 200 και 20 χιλιομέτρων αντίστοιχα. «Ποτέ πριν δεν είχαμε δει έτσι τον Δία. Είναι κάτι απίστευτο. Για να είμαστε ειλικρινείς, δεν περιμέναμε πραγματικά ότι οι εικόνες θα ήταν τόσο καλές», δήλωσε η επικεφαλής ερευνήτρια, καθηγήτρια αστρονομίας…

    Δείτε περισσότερα
  • Μάθαμε γιατί ο υπεργίγαντας Μπετελγκέζ έχασε μυστηριωδώς τη φωτεινότητά του

    Ο υπεργίγαντας Μπετελγκέζ, ένα ερυθρό άστρο με διάμετρο 1.180 φορές μεγαλύτερη του Ήλιου, το 2019 έγινε ξαφνικά πιο σκοτεινός, προβληματίζοντας τους επιστήμονες. Βρίσκεται 530 έτη φωτός από τη Γη και αν βρισκόταν στο κέντρο του Ηλιακού συστήματος, η επιφάνειά του θα έφτανε μέχρι την τροχιά του Δία. Το άστρο βρίσκεται στο τέλος της ζωής του και υπολογίζεται πως σε 100.000 χρόνια θα εκραγεί σε σουπερνόβα η οποία θα είναι ορατή από τη Γη. Το 2019 λοιπόν ξεκίνησε να γίνεται πιο σκοτεινός και μέχρι το Φεβρουάριο του 2020, είχε χάσει τα 2/3 της κανονικής φωτεινότητάς του, έτσι όπως το βλέπουμε από τη Γη. Η πρώτη υπόθεση των επιστημόνων ήταν πως κάποιο νέφος σκόνης παρεμπόδιζε το φως του άστρου. Τώρα, χάρη στο…

    Δείτε περισσότερα
  • Διάστημα: Ανακαλύφθηκε εξωπλανήτης που ίσως είναι ο νεαρότερος του γαλαξία μας

    Αμερικανοί και Ευρωπαίοι αστρονόμοι ανακάλυψαν για πρώτη φορά έναν τελείως «νεογέννητο» εξωπλανήτη, σε απόσταση 395 ετών φωτός από τη Γη, ο οποίος μπορεί να είναι ο νεαρότερος πλανήτης που έχει μέχρι σήμερα βρεθεί στον γαλαξία μας. Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον επίκουρο καθηγητή Γιέχαν Μπάε του Πανεπιστημίου της Φλόριντα και του Εθνικού Παρατηρητηρίου Ραδιοααστρονομίας (NRAO) των ΗΠΑ, οι οποίοι έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό αστροφυσικής «The Astrophysical Journal Letters», πραγματοποίησαν την ανακάλυψη με το τηλεσκόπιο ALMA (Atacama Large Millimeter/submillimeter Array) στη Χιλή. Ο πολύ νεαρός εξωπλανήτης, που είναι ακόμη «υπό κατασκευή», καθώς βρίσκεται εντός του δίσκου πρωτογενούς ύλης (αερίων και σκόνης) που περιβάλλει το άστρο του, φαίνεται να έχει το μέγεθος του Δία. Κινείται πέριξ του επίσης νεαρού άστρου…

    Δείτε περισσότερα
  • H απομόνωση του διαστήματος μπορεί να συγκριθεί μόνο με ένα μέρος στη Γη

    Το ανθρώπινο σώμα δεν έχει φτιαχτεί για το διάστημα και ολοένα και περισσότερες έρευνες το επιβεβαιώνουν, αφού οι επιπτώσεις από την έλλειψη βαρύτητας και την κοσμική ακτινοβολία είναι μεγάλες στο σώμα μας. Τί γίνεται όμως με τον τομέα της ψυχικής υγείας; Οι ψυχολογικές επιπτώσεις από την ακραία απομόνωση του διαστήματος παραμένουν ένας άγνωστος τομέας, τη στιγμή που κάνουμε σχέδια για αποστολές σε άλλους πλανήτες. Πώς μπορούμε να μελετήσουμε όμως κάτι τέτοιο, όταν δεν έχουμε κάτι αντίστοιχο στη Γη; Ευτυχώς, ένα μέρος στον πλανήτη πλησιάζει αυτήν την ακραία απομόνωση του διαστήματος. Η Ανταρκτική θεωρείται μία ιδανική αναλογία για το διάστημα, εξαιτίας του ακραίου περιβάλλοντός της που χαρακτηρίζεται από πολλαπλούς στρεσογόνους παράγοντες που μοιάζουν με αυτούς των μεγάλων διαστημικών αποστολών. Έχουμε μικρά…

    Δείτε περισσότερα
  • Τέλος αποστολής για τον ευρωπαϊκό δορυφόρο Copernicus Sentinel-1B λόγω τεχνικής ανωμαλίας

    Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Διαστήματος (ESA) και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανακοίνωσαν το τέλος της αποστολής του δορυφόρου παρατήρησης της Γης Copernicus Sentinel-1B. Ο δορυφόρος είχε παρουσιάσει μια τεχνική ανωμαλία τον Δεκέμβριο του 2021, που είχε ως συνέπεια την αδυναμία του να στέλνει πλέον δεδομένα ραντάρ. Παρά τις προσπάθειες των μηχανικών για την επίλυση του προβλήματος, αυτό κατέστη αδύνατο, με αποτέλεσμα να ανακοινωθεί πλέον επίσημα η λήξη της αποστολής του. Από την άλλη, ο δίδυμος δορυφόρος Copernicus Sentinel-1A παραμένει πλήρως λειτουργικός, ενώ σχεδιάζεται η εκτόξευση του Sentinel-1C το συντομότερο δυνατό. Σε συνεργασία με την Arianespace προγραμματίζεται η εκτόξευσή του με τον νέο ευρωπαϊκό πύραυλο Vega-C εντός του δευτέρου τριμήνου του 2023. Η αναπληρώτρια διευθύντρια της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Διάστημα (Directorate General…

    Δείτε περισσότερα
  • Πολλά γεννούν το δέος. Το μέγα δέος ο άνθρωπος γεννά

    Τα καλά νέα διαδίδονται γρήγορα! Το διαδίκτυο έχει κατακλυστεί από την φωτογραφία που κατέγραψε το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb (εν συντομία JWST), η οποία και δόθηκε στην δημοσιότητα πριν λίγες ώρες. Τί βλέπουμε όμως σε αυτή τη φωτογραφία; Το «Βαθύ Πεδίο» του διαστημικού τηλεσκοπίου JWST απεικονίζει ένα τεράστιο σμήνος γαλαξιών, το SMACS 0723, το οποίο βρίσκεται σε απόσταση 4.6 δισεκατομμυρίων ετών φωτός. ΝΑΙ. Το φως αυτό ταξίδεψε για 4.6 ΔΙΣΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ πριν φτάσει να συλλεχθεί από τα όργανα του τηλεσκοπίου. Το JWST αποτελεί το ισχυρότερο τηλεσκόπιο της ανθρωπότητας και βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Ήλιο, σε απόσταση 1.5 εκατομμυρίων χιλιομέτρων από τη Γη. Από το σημείο αυτό, εστίασε σε μια περιοχή του ουρανού που αν την παρατηρούσαμε από τη Γη η…

    Δείτε περισσότερα
  • Η αρχή του τέλους για τα ιστορικά διαστημόπλοια Voyager

    Τα πανομοιότυπα διαστημικά σκάφη Voyager 1 και Voyager 2 εκτοξεύθηκαν τον Σεπτέμβριο και τον Αύγουστο του 1977, αντίστοιχα, από το ακρωτήριο Canaveral της Florida και βάσει του αρχικού σχεδιασμού, προορίζονταν για την εξερεύνηση των εξωτερικών πλανητών του Ηλιακού Συστήματος (Δίας, Κρόνος, Ουρανός, Ποσειδώνας). Παρά την «απλή» τους τεχνολογία, με τη μνήμη των υπολογιστών τους να είναι εκατομμύρια φορές μικρότερη από τη μνήμη των σημερινών smartphones, η συνεισφορά των διαστημοσυσκευών αυτών ξεπέρασε αναμφισβήτητα κάθε προσδοκία. Ανάμεσα στις αναρίθμητες, ανεκτίμητες ανακαλύψεις τους, συγκαταλέγονται τα παρακάτω επιτεύγματα: πρώτη προσέγγιση και φωτογράφιση των εξωτερικών πλανητών του Ηλιακού Συστήματος, ανακάλυψη πολυάριθμων δορυφόρων του Δία, του Κρόνου, του Ουρανού και του Ποσειδώνα, ανακάλυψη ηφαιστείων και ωκεανών πέρα από τη Γη, ρεκόρ μεγαλύτερου χρόνου λειτουργίας ανάμεσα σε…

    Δείτε περισσότερα
Επιστροφή στην κορυφή κουμπί