Επικοινωνήστε με το Voyager 1!

Σχεδόν μισό αιώνα μετά την εκτόξευσή του, το διαστημικό σκάφος Voyager 1 ετοιμάζεται να καταγράψει ένα ακόμη ιστορικό ορόσημο: θα βρεθεί σε απόσταση μίας ημέρας φωτός από τη Γη, τη μακρινότερη απόσταση στην οποία έχει φτάσει ποτέ ανθρώπινο δημιούργημα! Με αφορμή αυτό το μοναδικό επίτευγμα, η NASA καλεί ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο να συμμετάσχουν στη συμβολική παγκόσμια δράση «Shine Bright for Voyager’s Light-Day», στις 17 Νοεμβρίου 2026, στέλνοντας ο καθένας ένα μήνυμα προς την κατεύθυνση του διαστημικού σκάφους.

Ένα ταξίδι σχεδόν 50 ετών προς το διαστρικό Διάστημα

Η ιστορία του Voyager 1 ξεκίνησε στις 5 Σεπτεμβρίου 1977, όταν εκτοξεύτηκε από το Ακρωτήριο Κανάβεραλ της Φλόριντα, στο πλαίσιο του φιλόδοξου προγράμματος εξερεύνησης των εξωτερικών πλανητών του Ηλιακού Συστήματος της NASA. Το δίδυμο διαστημικό σκάφος Voyager 2 είχε εκτοξευτεί δύο εβδομάδες νωρίτερα, ακολουθώντας διαφορετική τροχιά, με στόχο την εξερεύνηση και του Ουρανού και του Ποσειδώνα.

Το Voyager 1 πραγματοποίησε ιστορικές διελεύσεις από τον Δία και τον Κρόνο, προσφέροντας στους επιστήμονες πολύτιμες εικόνες και δεδομένα για τους πλανήτες, τους δορυφόρους και τα συστήματά τους. Τον Αύγουστο του 2012, το Voyager 1 έγινε το πρώτο διαστημικό σκάφος που εισήλθε στον διαστρικό χώρο, περνώντας πέρα από την ηλιόσφαιρα, την τεράστια προστατευτική «φυσαλίδα» που δημιουργείται από τον ηλιακό άνεμο και το μαγνητικό πεδίο του Ήλιου.

Η δίδυμη αποστολή Voyager 2 ακολούθησε το 2018, καθιστώντας τα δύο σκάφη τα μοναδικά ανθρώπινα κατασκευάσματα που έχουν επιχειρήσει και συνεχίζουν να πραγματοποιούν επιστημονικές μετρήσεις έξω από την ηλιόσφαιρα.

Παρά τις δεκαετίες που έχουν περάσει από την εκτόξευσή τους, τα Voyager εξακολουθούν να αποτελούν ανεκτίμητες πηγές πληροφοριών για το περιβάλλον πέρα από τα όρια του Ηλιακού μας Συστήματος.

Τι σημαίνει «ημέρα φωτός»;

Το ορόσημο που πρόκειται να καταγράψει το Voyager 1 δεν αφορά τον χρόνο, αλλά την απόσταση.  Μία ημέρα φωτός είναι η απόσταση που διανύει το φως μέσα σε 24 ώρες, ταξιδεύοντας με ταχύτητα περίπου 300.000 χιλιομέτρων το δευτερόλεπτο. Η απόσταση αυτή ισοδυναμεί με περίπου 25,9 δισεκατομμύρια χιλιόμετρα.

Για να αντιληφθούμε καλύτερα το μέγεθος αυτής της απόστασης, αξίζει να τη συγκρίνουμε με μερικές γνωστές αποστάσεις στο Ηλιακό Σύστημα. Το φως του Ήλιου για παράδειγμα, χρειάζεται περίπου 8 λεπτά για να φτάσει στη Γη, καθώς η μέση απόσταση των δύο σωμάτων είναι περίπου 150 εκατομμύρια χιλιόμετρα. Αντίστοιχα, το φως που ανακλά ο Ποσειδώνας, ο πιο μακρινός πλανήτης του Ηλιακού Συστήματος χρειάζεται περίπου 4 ώρες για να φτάσει στη Γη.

Φυσικά, η κλίμακα γίνεται ακόμη πιο εντυπωσιακή όταν περάσουμε στις αποστάσεις του διαστρικού χώρου. Αρκεί κανείς να σκεφτεί ότι το πλησιέστερο αστρικό σύστημα στον Ήλιο, το Άλφα του Κενταύρου, στο οποίο ανήκει και ο Εγγύτατος του Κενταύρου, βρίσκεται περίπου 4,24 έτη φωτός μακριά.

Πότε θα φτάσει το Voyager 1 στο ιστορικό ορόσημο;

Σύμφωνα με τη NASA, το Voyager 1 αναμένεται να φτάσει στην απόσταση μίας ημέρας φωτός από τη Γη την Τετάρτη 18 Νοεμβρίου 2026, στις 12:16 μ.μ. ώρα Ελλάδος. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, θα έχουν περάσει 49 χρόνια, 2 μήνες και 11 ημέρες από την εκτόξευσή του. Το δίδυμο διαστημικό σκάφος Voyager 2 αναμένεται να φτάσει σε αυτή την απόσταση (προς διαφορετική όμως κατεύθυνση) τον Νοέμβριο του 2035.

«Shine Bright for Voyager»: Μια παγκόσμια γιορτή φωτός

Με αφορμή το ιστορικό αυτό επίτευγμα, η NASA προσκαλεί ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο να συμμετάσχουν στη δράση «Shine Bright for Voyager’s Light-Day» που θα πραγματοποιηθεί την Τρίτη 17 Νοεμβρίου 2026, μετά τη δύση του Ήλιου.

Η ιδέα είναι απλή αλλά συμβολική: άνθρωποι από διαφορετικές χώρες και περιοχές του πλανήτη θα στρέψουν τα κινητά ή τους φακούς τους προς τον ουρανό εκπέμποντας το φωτεινό μήνυμα V-G-R σε κώδικα Μορς, τιμώντας τη διαδρομή του Voyager 1 και τις προσπάθειες της ανθρωπότητας για την εξερεύνηση του Διαστήματος.

Για τον σκοπό αυτό, η NASA έχει δημιουργήσει τη σελίδα https://science.nasa.gov/specials/apps/voyager-one-light-day/  που εκπέμπει αυτόματα το μήνυμα V-G-R (Voyager) σε κώδικα Μορς, την οποία και μπορεί να ανοίξει οποιοσδήποτε  στο κινητό ή το tablet του και να «επικοινωνήσει» με το Voyager 1.

Εναλλακτικά, όσοι το επιθυμούν μπορούν να συμμετάσχουν ακόμα και χρησιμοποιώντας έναν φακό, ακολουθώντας την παρακάτω απλή διαδικασία:

Μετά τη δύση του Ήλιου, στρέψτε τον φακό σας προς τον ουρανό.

Βήμα 1 – Στείλτε το γράμμα V: Στον κώδικα Μορς, το γράμμα V αντιστοιχεί σε τρεις σύντομες αναλαμπές και μία μεγαλύτερης διάρκειας (V = · · · –).

Βήμα 2 – Στείλτε το γράμμα G: Το γράμμα G αναπαρίσταται με δύο μεγαλύτερης διάρκειας αναλαμπές και μία σύντομη (G = – – ·).

Βήμα 3 – Στείλτε το γράμμα R: Για το γράμμα R ανάψτε τον φακό μια φορά στιγμιαία, έπειτα για λίγο μεγαλύτερη διάρκεια, και τέλος, μία ακόμη φορά στιγμιαία (R = · – ·).

Το μήνυμα δεν είναι τυχαίο

Η επιλογή των γραμμάτων V-G-R δεν είναι τυχαία. Αποτελούν τον κωδικό κλήσης (call sign) της αποστολής Voyager. Υπάρχει, μάλιστα, μια ιδιαίτερα όμορφη λεπτομέρεια που συνδέει την αποστολή με τον κώδικα Μορς. Τα δύο διαστημικά σκάφη Voyager 1 & 2 μεταφέρουν μαζί τους τον περίφημο Χρυσό Δίσκο που σχεδιάστηκε ως ένα μήνυμα της ανθρωπότητας προς πιθανούς εξωγήινους πολιτισμούς. Ο Χρυσός Δίσκος περιλαμβάνει μουσική, ήχους από τη Γη, χαιρετισμούς σε διαφορετικές γλώσσες, καθώς και εικόνες που αποτυπώνουν την ανθρώπινη ζωή και τον πλανήτη μας. Ανάμεσα στα μηνύματα που περιλαμβάνονται στον δίσκο υπάρχει και ένα σε κώδικα Μορς: η λατινική φράση «Ad astra per aspera», που σημαίνει «Μέσα από τις δυσκολίες, προς τα άστρα». Μια φράση που μοιάζει να συνοψίζει ιδανικά ολόκληρη την πορεία των Voyager: μια αποστολή που ξεκίνησε πριν από σχεδόν μισό αιώνα, ξεπέρασε τα όρια του Ηλιακού Συστήματος και συνεχίζει να ταξιδεύει προς το άγνωστο, μεταφέροντας μαζί της ένα μικρό κομμάτι της Γης.

Ένα μικρό φως, ένα τεράστιο επίτευγμα

Η δράση «Shine Bright for Voyager» αποτελεί μια ευκαιρία για το κοινό να συμμετάσχει συμβολικά σε ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της διαστημικής εξερεύνησης. Ένα μικρό φως από τη Γη δεν μπορεί να αποτελέσει πραγματικό σήμα επικοινωνίας με το Voyager 1. Η δράση, ωστόσο, συμβολίζει τη σύνδεση της ανθρωπότητας με ένα από τα πιο μακρινά δημιουργήματά της και υπενθυμίζει πόσο μακριά μπορεί να φτάσει η επιστήμη και η ανθρώπινη ανάγκη για εξερεύνηση.

Στις 17 Νοεμβρίου, λοιπόν, η NASA μάς καλεί να κοιτάξουμε προς τον νυχτερινό ουρανό, να φωτίσουμε συμβολικά το ταξίδι του Voyager και να γίνουμε μέρος μιας παγκόσμιας γιορτής που ενώνει ανθρώπους γύρω από την επιστήμη, την εξερεύνηση και το άγνωστο. Γιατί, σχεδόν 50 χρόνια μετά την εκτόξευσή του, το Voyager 1 εξακολουθεί να μεταφέρει ένα μήνυμα από τη Γη προς τα άστρα: ότι η ανθρωπότητα πάντα θα αναζητά τι υπάρχει πέρα από τον ορίζοντα!