Οι Περσείδες επιστρέφουν!

Κάθε καλοκαίρι, ο νυχτερινός ουρανός χαρίζει ένα από τα πιο όμορφα αστρονομικά θεάματα του χρόνου: τους Περσείδες, τη δημοφιλέστερη βροχή διαττόντων αστέρων. Πρόκειται για ένα φαινόμενο που εντυπωσιάζει τόσο τους ερασιτέχνες αστρονόμους όσο και όσους απλώς απολαμβάνουν μια καλοκαιρινή βραδιά κάτω από τα αστέρια.

Τι είναι οι Περσείδες;

Οι Περσείδες είναι μια ετήσια βροχή διαττόντων αστέρων, η οποία δημιουργείται όταν η Γη περνά μέσα από το νέφος σωματιδίων που έχει αφήσει πίσω του ο κομήτης 109P/Swift–Tuttle κατά την περιφορά του γύρω από τον Ήλιο.

Τα μικροσκοπικά αυτά σωματίδια, με διαστάσεις συνήθως όσο ένας κόκκος άμμου έως και όσο ένα μικρό βότσαλο, εισέρχονται στην ατμόσφαιρα της Γης με ταχύτητες που φτάνουν τα δεκάδες χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Η τριβή με τα συστατικά της ατμόσφαιρας τα θερμαίνει έντονα, με αποτέλεσμα να εξαερώνονται και να δημιουργούν τις φωτεινές γραμμές που γνωρίζουμε ως «πεφταστέρια».

Στην πραγματικότητα, λοιπόν, δεν βλέπουμε αστέρια να πέφτουν, αλλά μικροσκοπικά κομμάτια κοσμικής ύλης που καίγονται ψηλά στην ατμόσφαιρα.

Πότε είναι ορατοί;

Οι Περσείδες εμφανίζονται κάθε χρόνο από τα μέσα Ιουλίου έως τα τέλη Αυγούστου, όμως η δραστηριότητά τους κορυφώνεται συνήθως στις 11–13 Αυγούστου, με το μέγιστο να παρατηρείται συχνά τη νύχτα της 12ης προς 13η Αυγούστου. Η ακριβής ένταση διαφέρει κάθε χρόνο, ενώ σημαντικό ρόλο παίζει και η φάση της Σελήνης. Εάν οι ημερομηνίες κορύφωσης του φαινομένου συμπίπτουν με τις ημέρες κοντά στην Πανσέληνο, τότε το πλήθος των λιγότερο λαμπρών διαττόντων που μπορούν να παρατηρηθούν μπορεί να μειώσει αισθητά. Φέτος, στις 12 και 13 Αυγούστου η Σελήνη απουσιάζει από τον νυχτερινό ουρανό, αφήνοντάς τον σκοτεινό και ευνοώντας την παρατήρηση!

Προς τα πού να κοιτάξω;

Το όνομα των Περσείδων προέρχεται από τον αστερισμό του Περσέα, καθώς από εκεί φαίνεται να προέρχονται οι διάττοντες (το λεγόμενο ακτινοβόλο σημείο). Ωστόσο, δεν χρειάζεται να κοιτάζετε απευθείας προς τον Περσέα. Αντίθετα, είναι προτιμότερο να έχετε ένα ευρύ οπτικό πεδίο προς τον ουρανό, καθώς οι διάττοντες μπορούν να εμφανιστούν σχεδόν οπουδήποτε.

Ποια είναι η καλύτερη ώρα παρατήρησης;

Οι καλύτερες ώρες για παρατήρηση των Περσείδων είναι μετά τα μεσάνυχτα και μέχρι λίγο πριν την αυγή. Τότε ο παρατηρητής βρίσκεται στην πλευρά της Γης που “κινείται προς τα εμπρός” στην τροχιά της γύρω από τον Ήλιο, με αποτέλεσμα να συναντά περισσότερα σωματίδια και να αυξάνεται ο αριθμός των ορατών διαττόντων.

Τι θα δω;

Σε ιδανικές συνθήκες, μακριά από τα φώτα των πόλεων και με καθαρό ουρανό, μπορεί κανείς να δει δεκάδες διάττοντες ανά ώρα κατά τη διάρκεια της κορύφωσης του φαινομένου.

Οι περισσότεροι εμφανίζονται ως γρήγορες φωτεινές γραμμές που διαρκούν λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο. Κάποιοι όμως είναι ιδιαίτερα λαμπροί, αφήνοντας πίσω τους μια φωτεινή ουρά που παραμένει ορατή για αρκετά δευτερόλεπτα. Αυτοί ονομάζονται βολίδες (fireballs) και αποτελούν ένα από τα πιο εντυπωσιακά στιγμιότυπα της βροχής.

Η παρατήρηση απαιτεί υπομονή. Είναι φυσιολογικό να περάσουν αρκετά λεπτά χωρίς να εμφανιστεί κάποιος διάττων και στη συνέχεια να δείτε πολλούς μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Χρειάζεται εξοπλισμός;

Για την παρατήρηση του φαινομένου δεν χρειάζεστε εξοπλισμό! Το μόνο που χρειάζεται είναι να δώσετε λίγο χρόνο στα μάτια σας να προσαρμοστούν στο σκοτάδι! Ιδανικά, καλό θα ήταν να μετακινηθείτε σε μια τοποθεσία με σκοτεινό ουρανό, μακριά από τα φώτα των πόλεων, χωρίς φωτορύπανση. Φροντίστε από νωρίς, αν είναι απαραίτητο, να χρησιμοποιήσετε μια εφαρμογή τύπου πλανηταρίου (π.χ. Stellarium) για να σας προσανατολίσει στον νυχτερινό ουρανό ώστε να εντοπίσετε τον Περσέα. Επίσης, κατά τη διάρκεια της νύχτας παρατήρησης, θα βοηθήσει να αποφύγετε την έκθεση στο φως της οθόνης του κινητού σας.

Πώς να φωτογραφίσω τους Περσείδες;

Η φωτογράφηση των μετεώρων όπως οι Περσείδες απαιτεί μακρά έκθεση, πράγμα που σημαίνει ότι η κάμερά σας θα πρέπει να είναι σταθερά τοποθετημένη σε έναν στιβαρό τρίποδα που να μην επηρεάζεται από τον άνεμο ή από τα βήματά σας γύρω από αυτόν. Έτσι, θα έχετε μια καθαρή λήψη. Εάν πάλι έχετε έναν ελαφρύ τρίποδα, μπορείτε να τον σταθεροποιήσετε τοποθετώντας βαρίδια σε κάθε του πόδι (π.χ. σάκους άμμου). Συστήνεται επίσης, η χρήση ευρυγώνιου φακού, ο οποίος καταγράφοντας μεγαλύτερο μέρος του ουρανού (σε σχέση με έναν μη-ευρυγώνιο) θα μεγιστοποιήσει τις πιθανότητες να «πιάσετε» ένα μετέωρο. Ακόμα, για να αποφύγετε το κούνημα που θα προκαλούσε το πάτημα των κουμπιών της κάμερας κατά την έναρξη/λήξη της λήψης, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε ένα καλώδιο απελευθέρωσης κλείστρου, έτσι ώστε να μην χρειαστεί καν να αγγίξετε την κάμερα. Κάτι ακόμα που θα πρέπει να έχετε υπόψη είναι ότι τη νύχτα, η αυτόματη εστίαση της κάμερας δεν θα βρει κάτι στο οποίο να εστιάσει. Θα πρέπει λοιπόν η εστίαση να γίνει χειροκίνητα, τραβώντας δοκιμαστικά φωτογραφίες μερικών δευτερολέπτων και προσαρμόζοντας κατάλληλα τις ρυθμίσεις της εστίασης ώστε τα αστέρια στην φωτογραφία να είναι ευκρινή. Και τέλος, εάν χρησιμοποιήσετε μεγάλο χρόνο έκθεσης, θα αποτυπώσετε στη φωτογραφία σας και τα ίχνη της κίνησης των αστεριών στον ουράνιο θόλο. Εάν θέλετε να το αποφύγετε αυτό, μπορείτε να ακολουθήσετε τον «κανόνα 500». Πάρτε το 500 και διαιρέστε το με την εστιακή απόσταση του φακού σας σε χιλιοστά. Ο αριθμός που προκύπτει είναι το χρονικό διάστημα σε δευτερόλεπτα που μπορείτε να κρατήσετε το κλείστρο της κάμερας ανοιχτό πριν αρχίσουν να αποτυπώνονται τα ίχνη των αστεριών.

Δείτε ΕΔΩ ένα πλήρη οδηγό παρατήρησης βροχών διαττόντων.

Ποια άλλα ουράνια αντικείμενα μπορώ να παρατηρήσω αυτά τα βράδια;

Τα βράδια της κορύφωσης των Περσείδων είναι ορατός στα ανατολικά ο Κρόνος (ανατέλλει λίγο πριν τις 23:00), ο οποίος μπορεί να διακριθεί λαμπρός ακόμα και δια γυμνού οφθαλμού. Όσοι έχετε τηλεσκόπιο, μη χάσετε την ευκαιρία να τον παρατηρήσετε μέσα από αυτό! Επίσης, ανάλογα με τις συνθήκες παρατήρησης στην εκάστοτε τοποθεσία, αλλά και ανάλογα με τις δυνατότητες κάθε τηλεσκοπίου, τα βράδια αυτά μπορούν επίσης να παρατηρηθούν ενδεικτικά: το διπλό αστέρι Albireo, το σφαιρωτό σμήνος του Ηρακλή (M13), το νεφέλωμα του Αλτήρα (M27), το δακτυλιοειδές νεφέλωμα (M57) και φυσικά… ο Γαλαξίας μας! Βρείτε περισσότερες προτάσεις για παρατήρηση εδώ!