Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτή την εβδομάδα, από 1-12 έως 7-12, 2025
Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
από 1-12 έως και 7-12 (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)
Δευτέρα, 1 Δεκεμβρίου
Οι περισσότεροι αστερισμοί έχουν μόνο ένα φωτεινό αστέρι, αλλά ο Ωρίωνας έχει δύο: τον Ρίγκελ και τον Μπετελγκέζ. Ο Ρίγκελ είναι στου Ωρίωνα το αριστερό πόδι. Ένας λευκός-γαλάζιος υπέρ-γίγαντας και ένα από τα πιο γνωστά φωτεινά αστέρια, σχεδόν 800 έτη φωτός μακριά. Αν ήταν τόσο κοντά όσο ο Σείριος (το λαμπρότερο αστέρι ορατό με γυμνό μάτι και μόνο 8,6 έτη φωτός μακριά), ο Ρίγκελ θα έλαμπε πιο έντονα στον ουρανό μας από τον λαμπρότερο πλανήτη, την Αφροδίτη.
Ο Μπετελγκέζ, το άλλο λαμπρό αστέρι του Ωρίωνα, βρίσκεται στον δεξιό ώμο του Κυνηγού. Ένας ερυθρός υπέρ-γίγαντας, ο Μπετελγκέζ δεν είναι ένα «ταπεινό» αστέρι. Στην πραγματικότητα, εάν ο Μπετελγκέζ αντικαθιστούσε τον Ήλιο μας στο ηλιακό σύστημα, τα εξωτερικά στρώματά του θα εκτείνονταν πέρα από την Γη και τον Άρη, κοντά σχεδόν στην τροχιά του Δία.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 9:16 μμ.
Τρίτη, 2 Δεκεμβρίου
Το πολύχρωμο διπλό αστέρι Albireo στον Κύκνο του Κύκνου ξεχωρίζει στον καλοκαιρινό ουρανό. Αν και διαφορετικοί αστερισμοί κοσμούν τώρα τον ουρανό μας στο τέλος του έτους, υπάρχει ένα παρόμοιο κόσμημα ορατό τα βράδια του Δεκεμβρίου στον αστερισμό του Μεγάλου Κυνός. Πιο διάσημος για το λαμπρότερο αστέρι του, τον Σείριο, ο Μέγας Κύων φιλοξενεί πολλά άλλα αξιόλογα αντικείμενα. Το ένα είναι το 145 CMa, ένα υπέροχο διπλό αστέρι που ονομάζεται επίσης «χειμερινός» Albireo για την ομοιότητά του με το ομώνυμο ζευγάρι. Το 145 CMa βρίσκεται κάτω αριστερά του φωτεινού Σείριου. Γύρω στα μεσάνυχτα, ολόκληρος ο αστερισμός είναι ορατός στα νοτιοανατολικά, με τον φλεγόμενο Σείριο να ξεχωρίζει.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 3:03 πμ. της Τετάρτης.
Τετάρτη, 3 Δεκεμβρίου
Στον δυτικό ουρανό, η Σελήνη αποκρύπτει τις Πλειάδες νωρίς το πρωί της Πέμπτης. Κοιτάξτε την Σελήνη μετά τις 4 πμ. όταν θα πλησιάζει πολύ το σμήνος των Πλειάδων. Θα το αποκρύψει μετά από λίγο.
Ο Ουρανός, τώρα λίγο μετά την αντίθεση, εξακολουθεί να βρίσκεται περίπου 4,5° νότια των Πλειάδων. Δεν απέχει πολύ από ένα ζευγάρι παρόμοια φωτεινών αστεριών 6ου μεγέθους, 13 και 14 του Ταύρου, μόλις 0,4° ανατολικά του τελευταίου. Θα χρειαστείτε κιάλια ή τηλεσκόπιο για να εντοπίσετε τον πλανήτη. Μπορεί να σας φανεί δύσκολο με τη φωτεινή Σελήνη κοντά.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 10:54 μμ.
Πέμπτη, 4 Δεκεμβρίου
Πανσέληνος στις 1:15 πμ. της Παρασκευής. Είναι και πάλι υπερπανσέληνος: ελαφρώς πιο κοντά, μεγαλύτερη και φωτεινότερη από τη μέση πανσέληνο. Βρίσκεται στο βόρειο Ταύρο, περίπου το ένα τρίτο της διαδρομής από τον Αλντεμπαράν προς την Αίγα.
Η Σελήνη φτάνει στο περίγειο, το πλησιέστερο σημείο στη Γη στην τροχιά της, στις 1:07 μμ., όταν θα βρίσκεται 356.962 χιλιόμετρα μακριά.
Επειδή αυτή η Πανσέληνος συμβαίνει όταν η Σελήνη βρίσκεται κοντά στο πλησιέστερο σημείο της στη Γη, ταξινομείται ως Σούπερ Σελήνη, κλείνοντας το έτος ως το τρίτο σε μια σειρά τεσσάρων Super Moon που ξεκίνησαν τον Οκτώβριο. Σύμφωνα με τον ιστότοπο AstroPixels του αείμνηστου αστρονόμου Fred Espenak, η επόμενη Σούπερ Σελήνη θα είναι στις 3 Ιανουαρίου 2026 και η αμέσως επόμενη τον Νοέμβριο του 2026.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 4:41 πμ. της Παρασκευής.
Παρασκευή, 5 Δεκεμβρίου
Η φωτεινή Αφροδίτη (μέγεθος –3,9) κυνηγά τον Ερμή στον ουρανό πριν την αυγή που τώρα ανατέλλει περίπου 30 λεπτά πριν από τον Ήλιο. Υπάρχει μια σύντομη ευκαιρία να την δείτε, αλλά μόνο εάν ο ορίζοντάς σας είναι καθαρός. Η Αφροδίτη εξακολουθεί να είναι 99 τοις εκατό φωτισμένη. Όπως πάντα, φροντίστε να απομακρύνετε τυχόν οπτικά μέσα (κιάλια ή τηλεσκόπιο) τουλάχιστον αρκετά λεπτά πριν την ανατολή του ηλίου από την τοποθεσία σας.
Η Σελήνη, μια μέρα μετά την πανσέληνο, λάμπει στον Ταύρο. Θα μετακινηθεί στους Διδύμους και δίπλα στον Δία μέχρι την Κυριακή, όπως φαίνεται παρακάτω.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 12:32 μετά τα μεσάνυχτα.
Σάββατο, 6 Δεκεμβρίου
Σε αυτές τις μακριές νύχτες του Δεκεμβρίου, ο αστερισμός του Ηνίοχου οδηγά το άρμα του μέσα στον ουρανό όλη τη νύχτα. Αυτό το θεϊκό άρμα, όμορφα ντυμένο με το λαμπρό κίτρινο αστέρι του την Αίγα, αρχίζει το ταξίδι του στα βορειοανατολικά το σούρουπο, φθάνει πολύ ψηλά τα μεσάνυχτα και τερματίζει πάνω στα βορειοδυτικά την αυγή. Με κιάλια θα μπορέσετε να βρείτε τα φωτεινά ανοιχτά αστρικά σμήνη στον αστερισμό: M37, M36 και M38, καθώς και το σμήνος M35 ανάμεσα στο θ του Ηνίοχου και τον Μπετελγκέζ.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 6:19 πμ. της Κυριακής.
Κυριακή, 7 Δεκεμβρίου
Εάν είστε κοντά στις 40° βόρειο γεωγραφικό πλάτος, σήμερα ο Ήλιος δύει πιο νωρίς για αυτό το έτος. Μέχρι τη στιγμή του ηλιοστασίου και της συντομότερης ημέρας στις 21 Δεκεμβρίου, ο Ήλιος στην πραγματικότητα δύει 3 λεπτά αργότερα από ότι τώρα. Όμως, η αργότερη ανατολή του Ήλιου θα είναι στις 4 Ιανουαρίου. Για αυτές τις μικρές αποκλίσεις φταίει η κλίση του άξονα της Γης και η ελλειπτικότητα της τροχιάς της Γης.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 2:10 πμ. της Δευτέρας.
Το νεφέλωμα του Ωρίωνα, γνωστό και ως M42, είναι ένα από τα πιο διάσημα αντικείμενα στον νυχτερινό ουρανό. Βρίσκεται περίπου 1.3 έτη φωτός από τη Γη. Είναι ένα αστρικό φυτώριο, όπου νέα αστέρια γεννιούνται από τα αέρια και τη σκόνη. Είναι ένα από τα φωτεινότερα νεφελώματα ορατά με γυμνό μάτι, που συχνά εμφανίζεται ως ένα μικρό νέφος στον νυχτερινό ουρανό. Η φωτογραφία είναι του John Bozeman. Περισσότερα για τη φωτογραφία εδώ
ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.
Ο Ερμής ξεκινά μια ωραία εμφάνιση στην αυγή χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά. Υπερδιπλασιάζεται σε φωτεινότητα, φτάνοντας σε μέγεθος –0,4 στις 6 Δεκεμβρίου.
Η Αφροδίτη (μέγεθος -3,9), αρκετά κάτω από τον Ερμή, ανατέλλει στα ανατολικά-νοτιοανατολικά περίπου 30 λεπτά πριν την ανατολή του ηλίου.
Ο Άρης έχει χαθεί στην λάμψη του Ήλιου. Θα είναι σε αυτή τη θέση μέχρι τον επόμενο Μάιο!
Ο Δίας, με μέγεθος –2,5, στα ανατολικά των Διδύμων, ανατέλλει μετά τις 8 μμ. και κυριαρχεί στα ανατολικά και νότια καθώς προχωρά η νύχτα. Ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης λάμπουν πάνω απ’ αυτόν. Μέχρι την αρχή της αυγής οι τρεις στέκονται πολύ ψηλά στα ανατολικά, με τον Ωρίωνα στα δεξιά τους. Θα βρεθεί σε αντίθεση στις 10 Ιανουαρίου.
Ο Κρόνος (μέγεθος +1,1) εξακολουθεί να ανατέλλει γύρω από το ηλιοβασίλεμα και να φαίνεται χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά καθώς βγαίνουν τα αστέρια. Βρίσκεται στα σύνορα των Ιχθύων και του Υδροχόου, κάτω δεξιά από το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου. Ο Κρόνος ανεβαίνει ψηλότερα το βράδυ. Η καλύτερη στιγμή για να τον παρατηρήσετε με τηλεσκόπιο είναι πριν τις 8 μμ., όταν θα μεσουρανεί.
Η κλίση των δακτυλίων του ως προς το οπτικό μας πεδίο έφτασε το ελάχιστο των 0,37° στις 23 Νοεμβρίου. Στη συνέχεια θα αρχίσει πολύ αργά να αυξάνεται ξανά.
Ο Ουρανός (μέγεθος + 5,6, στον Ταύρο, 4° μακριά από τις Πλειάδες) βρίσκεται χαμηλά στα ανατολικά πριν το λυκαυγές. Ανατέλλει πριν τις 6 μμ.
Ο Ποσειδώνας εξακολουθεί να είναι ένα τηλεσκοπικό «αστέρι» μεγέθους 7,8 και με πολύ υψηλή μεγέθυνση φαίνεται να έχει πλάτος μόλις 2,4 δευτερόλεπτα του τόξου. Βρίσκεται 4° μακριά από τον Κρόνο.
