Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτή την εβδομάδα, από 15-12 έως 21-12, 2025

Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

από 15-12 έως και 21-12 (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)

Δευτέρα, 15 Δεκεμβρίου

Το «Καλοκαιρινό» Τρίγωνο βυθίζεται χαμηλά στα δυτικά προς τα βορειοδυτικά και ο Αλτάιρ είναι το πρώτο από τα αστέρια του που χάνεται.  Ξεκινήστε εντοπίζοντας τον φωτεινό Βέγα, μεγέθους μηδέν, το λαμπρότερο αστέρι στα βορειοδυτικά αφού πέσει το σκοτάδι. Το πιο φωτεινό αστέρι πάνω από τον Βέγα είναι ο Ντενέμπ. Ο Αλτάιρ, το τρίτο αστέρι του Τριγώνου, είναι πιο μακριά, κάτω αριστερά του Βέγα. Πόσο ακόμα μέσα στη σεζόν μπορείτε να έχετε τον Αλτάιρ στο οπτικό σας πεδίο;

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  10:46 μμ.

Τρίτη,  16 Δεκεμβρίου

Ο πρωινός ουρανός φέρνει μια υπέροχη σκηνή καθώς η ημισέληνος ενώνεται με τον λαμπερό Ερμή στα νοτιοανατολικά πριν από την ανατολή του ηλίου. Το ζευγάρι βρίσκεται σε απόσταση 10° στον ουρανό πριν την αυγή, περίπου 9° πάνω από τον ορίζοντα στις 6:45 πμ. Η Σελήνη βρίσκεται στον νοτιοανατολικό Ζυγό, ορατή ως μια ημισέληνος που φωτίζεται κατά 6 τοις εκατό, με μόνο ένα κομμάτι του δυτικού άκρου της φωτισμένο. Ο δορυφόρος μας βρίσκεται στην επάνω δεξιά γωνία του Ερμή. ο πλανήτης βρίσκεται στον ανατολικό Σκορπιό και ετοιμάζεται να μετακινηθεί στον Οφιούχο.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  4:33 πμ. της Τετάρτης.

Τετάρτη, 17 Δεκεμβρίου

Ο αστεροειδής 3 Juno βρίσκεται σε σύνοδο με τον Ήλιο στη 8 πμ. Λίγο αργότερα, η Σελήνη φτάνει στο απόγειο, το πιο απομακρυσμένο σημείο από τη Γη στην τροχιά της, στις 8:09 μμ. Εκείνη τη στιγμή, ο δορυφόρος μας θα βρίσκεται 406.322 χιλιόμετρα μακριά.

Μέσω ενός τηλεσκοπίου, ο Ερμής, μεγέθους –0,5 εμφανίζεται με πλάτος δίσκου 6″ και φωτίζεται κατά 82%. Εάν έχετε καθαρό νοτιοανατολικό ορίζοντα, προσέξτε τον Αντάρη, το άλφα αστέρι 1^ου μεγέθους του Σκορπιού, καθώς ανατέλλει γύρω στις 6:30 πμ., περίπου 6,5° κάτω δεξιά του Ερμή.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  12:24 μετά τα μεσάνυχτα.

Πέμπτη, 18 Δεκεμβρίου

Ο αστερισμός του Ωρίωνα ανατέλλει από την ανατολή όλο και πιο νωρίς κάθε εβδομάδα. Βρίσκεται ήδη πάνω στις 6 ή στις 7 το βράδυ και λάμπει ψηλά στον νοτιοανατολικό ουρανό αργότερα το βράδυ. Το πιο φωτεινό αστέρι στην αριστερή πλευρά του Ωρίωνα είναι ο κιτρινωπός-πορτοκαλής Μπετελγκέζ. Το πιο λαμπρό άστρο στα δεξιά του είναι ο Ρίγκελ. Ανάμεσά τους είναι μια σειρά από τρία αστέρια, σχεδόν κάθετη, που σχηματίζει την περίφημη ζώνη του Ωρίωνα. Εκεί βρίσκεται και το περίφημο νεφέλωμα του Ωρίωνα  (Μ42) που μας ενθουσιάζει με την φωτογένειά του!

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  8:16 μμ.

Παρασκευή, 19 Δεκεμβρίου

Τα αστέρια του Κριού λάμπουν νωρίς το βράδυ. Ο φωτεινότερος τους, ο Χαμάλ, είναι ένας πορτοκαλής γίγαντας. Μπορείτε να δείτε την απόχρωσή του με γυμνό μάτι;

Το αστέρι Caph βρίσκεται στο φωτεινό τέλος του σχήματος ‘W’ του αστερισμού της Κασσιόπης. Εάν αντικρίζετε το Βορρά, είναι το αστέρι στην αριστερή πλευρά του ‘W.’ Μια γραμμή που προέρχεται από τον Πολικό και μέσω του Caph δείχνει τη θέση στον ουρανό που οι αστρονόμοι χρησιμοποιούν ως την αρχή του συστήματός των ουράνιων συντεταγμένων.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  2:02 πμ. του Σαββάτου.

Σάββατο, 20 Δεκεμβρίου

Η Κασσιόπη βρίσκεται στο ψηλότερό της σημείο στο βορρά, σαν ένα πεπλατυσμένο Μ (για παρατηρητές του ουρανού στα μέσα βόρεια γεωγραφικά πλάτη). Ο Γαλαξίας μας περνά μέσα από αυτήν, εκτείνεται στον ανατολικό ορίζοντα από τη μία πλευρά και το δυτικό ορίζοντα από την άλλη. Λαμβάνοντας υπόψη την ποιότητα του ουρανού σας, πόσο από το Γαλαξία μας (αν υπάρχει) μπορείτε να εντοπίσετε;

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 9:53 μμ.

Κυριακή, 21 Δεκεμβρίου

Αυτές είναι οι μεγαλύτερες νύχτες του χρόνου (στο βόρειο ημισφαίριο). Ο χειμώνας ξεκινά σήμερα στο ηλιοστάσιο, στις 5:03 μμ. Αυτή είναι η στιγμή που ο Ήλιος σταματά το ταξίδι του προς τα νότια στον ουρανό της Γης και ξεκινά την εξάμηνη επιστροφή του προς τα βόρεια, με την υπόσχεση μιας νέας άνοιξης και ενός καλοκαιριού.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  3:40 πμ. της Δευτέρας.

Το σκοτεινό νέφος του Horsehead (Barnard 33) προβάλλεται μπροστά στο λαμπερό κόκκινο υπόβαθρο του IC 434, καθιστώντας το περίγραμμα του ορατό. Το Νεφέλωμα της Κεφαλής του Ίππου (Horsehead Nebula) είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και φωτογραφημένα αντικείμενα στον νυχτερινό ουρανό. Είναι ένα σκοτεινό νεφέλωμα (dark nebula) – ένα πυκνό νέφος αερίου και σκόνης. Παίρνει το χαρακτηριστικό του σχήμα επειδή το πυκνό υλικό του μπλοκάρει το φως που προέρχεται από το φωτεινό νεφέλωμα εκπομπής που βρίσκεται ακριβώς πίσω του.
Βρίσκεται στον αστερισμό του Ωρίωνα, περίπου 1.500 με 1.600 έτη φωτός μακριά από τη Γη. Αποτελεί τμήμα του πολύ μεγαλύτερου Συμπλέγματος Μοριακών Νεφών του Ωρίωνα.
Η περιοχή του Horsehead είναι ένα ενεργό πεδίο αστρογένεσης. Τα φωτεινά σημεία στη βάση της “κεφαλής” είναι νεαρά άστρα που βρίσκονται στη διαδικασία σχηματισμού μέσα στα πυκνά νέφη αερίου και σκόνης.
Η φωτογραφία αυτή είναι του Θεόδωρου Θεοδωρίδη.
Συνολικός χρόνος έκθεσης 200 λεπτά, με το τηλεσκόπιο Televue-85.

ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.

Ο Ερμής είναι ακόμα ορατός χαμηλά στην αυγή χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά, με μέγεθος -0,5.

Η Αφροδίτη και ο Άρης έχουν χαθεί στην λάμψη του Ήλιου.

Ο Δίας, με μέγεθος –2,6, στα ανατολικά των Διδύμων, ανατέλλει περίπου στις 7 μμ. και κυριαρχεί στα ανατολικά και νότια καθώς προχωρά η νύχτα. Ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης λάμπουν πάνω απ’ αυτόν.  Μέχρι την αρχή της αυγής οι τρεις στέκονται πολύ ψηλά στα ανατολικά, με τον Ωρίωνα στα δεξιά τους. Θα βρεθεί σε αντίθεση στις 10 Ιανουαρίου. Το πλάτους του δίσκου του είναι 45 δευτερόλεπτα του τόξου.

Ο Κρόνος (μέγεθος +1,1) εξακολουθεί να ανατέλλει γύρω από το ηλιοβασίλεμα και να φαίνεται χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά καθώς βγαίνουν τα αστέρια. Βρίσκεται στα σύνορα των Ιχθύων και του Υδροχόου, κάτω δεξιά από το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου.   Η καλύτερη στιγμή για να τον παρατηρήσετε με τηλεσκόπιο είναι νωρίς το βράδυ. Δύει περίπου τα μεσάνυχτα. Σε ένα τηλεσκόπιο οι δακτύλιοι του Κρόνου παραμένουν με κλίση μικρότερη από 1° ως προς το οπτικό μας πεδίο. Αυτό συνεχίζεται για τον υπόλοιπο Δεκέμβριο.

Ο Ουρανός (μέγεθος + 5,6, στον Ταύρο, 5° μακριά από τις Πλειάδες) βρίσκεται χαμηλά στα ανατολικά πριν το λυκαυγές. Μεσουρανεί πριν τις 11 μμ.

Ο Ποσειδώνας εξακολουθεί να είναι ένα τηλεσκοπικό «αστέρι» μεγέθους 7,8 και με πολύ υψηλή μεγέθυνση  φαίνεται να έχει πλάτος μόλις 2,4 δευτερόλεπτα του τόξου. Βρίσκεται 4° μακριά από τον Κρόνο.