Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτή την εβδομάδα, από 24-11 έως 30-11, 2025

Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

από 24-11 έως και 30-11 (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)

Δευτέρα, 24 Νοεμβρίου

Η Αφροδίτη και ο Ερμής απέχουν 1,5° στον ουρανό νωρίς το πρωί, ορατοί στα ανατολικά περίπου μισή ώρα πριν από την ανατολή του Ήλιου. Τότε η φωτεινή Αφροδίτη, μεγέθους -3,9 εντοπίζεται εύκολα με γυμνό μάτι, ενώ ο Ερμής έχει μέγεθος μόνο 2,9 και θα χρειαστεί κιάλια για να εντοπίσει. Ο Ερμής βρίσκεται ακριβώς κάτω αριστερά της Αφροδίτης. Πάνω από τους πλανήτες βρίσκονται ο άλφα (α) και ο βήτα (β) του Ζυγού, που γρήγορα χάνονται μέσα στο λυκαυγές. Οι δύο πλανήτες θα ανατείλουν καθώς πλησιάζει η ανατολή του ηλίου. Εάν έχετε τηλεσκόπιο, μπορείτε να δείτε τους δίσκους τους. Ο Ερμής δείχνει έναν δίσκο πλάτους 9”, με το σχήμα ενός λεπτού μισοφέγγαρου, μόλις 7 τοις εκατό φωτισμένο. Ενώ, ο δίσκος της Αφροδίτης είναι μόνο λίγο μεγαλύτερος, 10″, αλλά δείχνει την αντίθετη φάση, με σχήμα  μιας παχιάς ημισελήνου που φωτίζεται σχεδόν πλήρως στο 98 τοις εκατό.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  6:27 πμ. της Τρίτης.

Τρίτη,  25 Νοεμβρίου

Η παχιά ημισέληνος, 5 ½ ημερών, λάμπει στον αμυδρό Αιγόκερω στα νότια-νοτιοδυτικά το σούρουπο Ο δορυφόρος μας βυθίζεται αργά νωρίς το βράδυ.

Η ανατολή του ηλίου διασχίζει σιγά σιγά το σεληνιακό τοπίο, φωτίζοντας τον Lacus Mortis, τη «λίμνη του θανάτου», βορειοανατολικά του Mare Serenitatis, του οποίου το ανατολικό τμήμα είναι πλέον φωτισμένο.  Ο Lacus Mortis έχει διάμετρο σχεδόν 160 χιλιόμετρα και έχει περίπου εξαγωνικό σχήμα. Αν και ξεκίνησε ως κρατήρας, η σεληνιακή επιφάνεια κάτω από αυτό έσπασε και γέμισε με λάβα, η οποία δημιούργησε το λείο, σκοτεινό δάπεδό του. Αυτός ο πυθμένας εξακολουθεί να έχει σημάδια γεωλογικής δραστηριότητας, συμπεριλαμβανομένου ενός καναλιού στη νοτιοδυτική περιοχή του που σχηματίστηκε καθώς το έδαφος εκεί αποκολλήθηκε.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  2:18 πμ. της Τετάρτης.

Τετάρτη, 26 Νοεμβρίου

Ο Γαλαξίας της Ανδρομέδας (M31) και το Διπλό Σμήνος του Περσέα καταγράφονται και οι δύο ως 4^ου μεγέθους και σε έναν αρκετά καλό ουρανό μπορείτε να δείτε το καθένα με γυμνό μάτι. Τα κιάλια τα κάνουν πιο εύκολα. Απέχουν μόνο 22° μεταξύ τους, πολύ ψηλά προς τα ανατολικά νωρίς αυτά τα βράδια – στα δεξιά της Κασσιόπης και πιο κοντά κάτω από την Κασσιόπη, αντίστοιχα. Αλλά φαίνονται αρκετά διαφορετικά μεταξύ τους, τόσο περισσότερο όσο πιο σκοτεινός είναι ο ουρανός σας. Ένα ζευγάρι κιάλια θα σας βοηθήσουν.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  10:09 μμ.

Πέμπτη, 27 Νοεμβρίου

Σελήνη πρώτου τετάρτου στις 2 πμ. της Παρασκευής.

Η Σελήνη βρίσκεται στο κέντρο του Υδροχόου, με τον Κρόνο πάνω αριστερά της. Κοιτάξτε κάτω αριστερά από τη Σελήνη για τον Φομαλχώ, ίσο σε φωτεινότητα με τον Κρόνο. Κάτω δεξιά της Σελήνης είναι το δέλτα του Αιγόκερου, 3^ου μεγέθους.

Ο νάνος πλανήτης 1 Δήμητρα είναι σε στάση στις 1 πμ. της Παρασκευής, στον αστερισμό του Κήτους. Προηγουμένως ήταν κινούμενος προς τα δυτικά (ανάδρομος). Από σήμερα ο πλανήτης νάνος θα γυρίσει και θα αρχίσει να κινείται προοδευτικά (ανατολικά) σε σχέση με τα αστέρια του υπόβαθρου.

Επίσης, μέσα στο Κήτος βρίσκεται το «υπέροχο» μεταβλητό αστέρι Μίρα (όμικρον του Κήτους). Ένα γνωστό μεταβλητό αστέρι μακράς περιόδου που η φωτεινότητα του αλλάζει κατά τη διάρκεια σχεδόν ενός έτους, ταλαντευόμενη από το 2^ο στο 10^ο  μέγεθος, εντός και εκτός του ορατού εύρους. Σύμφωνα με την Αμερικανική Ένωση Παρατηρητών Μεταβλητών Αστέρων, η Mira είναι επί του παρόντος περίπου στα μέσα του 8^ου μεγέθους, περίπου στην ίδια φωτεινότητα με τη Δήμητρα. Θα χρειαστείτε επίσης κιάλια ή τηλεσκόπιο για να την δείτε.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  3:56 πμ. της Παρασκευής.

Παρασκευή, 28 Νοεμβρίου

Στην Κασσιόπη, το λαμπρό κεντρικό αστέρι της, το γ, με μέγεθος 2,8 και σε απόσταση 100 ετών φωτός μακριά είναι εάν πολύ ασυνήθιστο αστέρι. Θεωρήθηκε ότι ήταν ένα μεταβλητό αστέρι το οποίο και παρουσίαζε δραματικές αλλαγές στην θερμοκρασία του, το φασματικό τύπο του, το φαινόμενο μέγεθος, το χρώμα και την διάμετρο. Είναι επίσης ένα διπλό αστέρι όπου ο συνοδός του αστέρας είναι δύσκολο να παρατηρηθεί. Με μέγεθος 11, ο συνοδός είναι 3000 φορές αμυδρότερος από τον κυρίως αστέρα!

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  11:47 μμ.

Σάββατο, 29 Νοεμβρίου

Η Σελήνη, σχεδόν δύο ημέρες μετά το πρώτο τέταρτο, λάμπει περίπου 4° ή 5° πάνω αριστερά του Κρόνου μετά το σούρουπο. Αργότερα το βράδυ φαίνεται κατευθείαν πάνω από τον Κρόνο.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 5:34 πμ. της Κυριακής.

Κυριακή, 30 Νοεμβρίου

Μετά τις 9:30 το βράδυ, το πιο λαμπρό άστρο του ουρανού, ο Σείριος τρεμοσβήνει έντονα κάτω από τον Ωρίωνα, στον νότιο-ανατολικό ουρανό. Αν προεκτείνουμε την γραμμή που σχηματίζεται από τα τρία άστρα της ζώνης του αστερισμού, σχεδόν θα σημαδέψουμε τον Σείριο. Τα πανέμορφα χρώματα του αποκαλύπτονται δραματικά με παρατήρηση μέσω ενός τηλεσκοπίου. Ο Σείριος έχει συνοδό έναν αστέρα που εμφανίζεται μόνο με ένα μεγάλο τηλεσκόπιο. Νότια του και σε μικρή απόσταση υπάρχει και ένα ανοιχτό σμήνος, το Μ41 που είναι άξιο παρατήρησης με κιάλια ή τηλεσκόπιο.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  1:25 πμ. της Δευτέρας.

Arp 282
Στον αστερισμό της Ανδρομέδας, ο Arp 282 είναι ένα αλληλοεπιδρών ζεύγος γαλαξιών, περίπου 320 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά, που αποτελείται από τον σπειροειδή γαλαξία NGC 169 και τον γαλαξία πολικού δακτυλίου IC 1559, που συνδέονται με ένα ρεύμα αερίου και σκόνης που δημιουργείται από τη βαρυτική τους αλληλεπίδραση.
Πίστωση: ESA/Hubble & NASA

ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.

Ο Ερμής (περίπου μεγέθους 0) αναδύεται πολύ χαμηλά κατά την αυγή αυτής της εβδομάδας. Το πρωί της 24^ης, αναζητήστε τον μόλις 1 ½ ° αριστερά ή κάτω αριστερά από τη συντριπτικά φωτεινότερη Αφροδίτη. Χρησιμοποιήστε ένα ζευγάρι κιάλια. Κάθε μέρα ο Ερμής εμφανίζεται όλο και ψηλότερα: 1 ½ ° πάνω από την Αφροδίτη στις 25 και 10° πάνω από αυτήν την 1^η  Δεκεμβρίου.

Η Αφροδίτη (μέγεθος -3,9) ανατέλλει στα ανατολικά-νοτιοανατολικά περίπου 50 έως 40 λεπτά πριν την ανατολή του ηλίου. Λίγο και πιο αργότερα από μέρα σε μέρα.

Ο Άρης έχει χαθεί στην λάμψη του Ήλιου. Θα είναι σε αυτή τη θέση μέχρι τον επόμενο Μάιο!

Ο Δίας, με μέγεθος –2,5, στα ανατολικά των Διδύμων, ανατέλλει πριν τις 9 μμ. και κυριαρχεί στα ανατολικά και νότια καθώς προχωρά η νύχτα. Ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης λάμπουν πάνω απ’ αυτόν.  Μέχρι την αρχή της αυγής οι τρεις στέκονται πολύ ψηλά στα ανατολικά, με τον Ωρίωνα στα δεξιά τους.

Ο Κρόνος (μέγεθος +1,1) εξακολουθεί να ανατέλλει γύρω από το ηλιοβασίλεμα και να φαίνεται χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά καθώς βγαίνουν τα αστέρια. Βρίσκεται στα σύνορα των Ιχθύων και του Υδροχόου, κάτω δεξιά από το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου.  Ο Κρόνος ανεβαίνει ψηλότερα το βράδυ. Η καλύτερη στιγμή για να τον παρατηρήσετε με τηλεσκόπιο είναι στις 8 μμ., όταν θα μεσουρανεί.
Η κλίση των δακτυλίων του ως προς το οπτικό μας πεδίο έφτασε το ελάχιστο των 0,37° στις 23 Νοεμβρίου. Στη συνέχεια θα αρχίσει πολύ αργά να αυξάνεται ξανά.

Ο Ουρανός (μέγεθος + 5,6, στον Ταύρο, 4° μακριά από τις Πλειάδες) βρίσκεται χαμηλά στα ανατολικά πριν το λυκαυγές. Ανατέλλει στις 6 μμ.

Ο Ποσειδώνας εξακολουθεί να είναι ένα τηλεσκοπικό «αστέρι» μεγέθους 7,8 και με πολύ υψηλή μεγέθυνση φαίνεται να έχει πλάτος μόλις 2,4 δευτερόλεπτα του τόξου. Βρίσκεται 4° μακριά από τον Κρόνο.