Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτή την εβδομάδα, από 29-12 έως 4-1, 2026

Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

από 29-12 έως και 4-1 (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)

Δευτέρα, 29 Δεκεμβρίου

Kοιτάξτε πάνω από τη Σελήνη για τα δύο φωτεινότερα αστέρια του Κριού: το άλφα του Κριού στα αριστερά και το βήτα στα δεξιά. Είναι μεγέθη 2,0 και 2,6, αντίστοιχα. Βρείτε το πιο αμυδρό γάμμα, κάτω δεξιά από το βήτα. Έχει μέγεθος 3,9. Το γάμμα είναι ένα ωραίο τηλεσκοπικό διπλό αστέρι. Και τα δύο του αστέρια είναι λευκά, μεγέθους 4,6. Παρατάσσονται σχεδόν με ακρίβεια βορρά-νότου, με διαφορά 7,4 δευτερολέπτων του τόξου. Το ζευγάρι απέχει 165 έτη φωτός και κάθε αστέρι του είναι 42 φορές πιο φωτεινό από τον Ήλιο. Απέχουν τουλάχιστον 370 Αστρονομικές Μονάδες, που είναι τουλάχιστον 12 φορές η απόσταση του Ποσειδώνα από τον Ήλιο. Έτσι, το καθένα από αυτά θα μπορούσε να έχει ένα δικό του πλανητικό σύστημα. Όμως, είναι πολύ νεαρά: μόνο περίπου 34 εκατομμυρίων ετών.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  12:16 μετά τα μεσάνυχτα.

Τρίτη,  30 Δεκεμβρίου

Ο Δίας, δεύτερος μόνο μετά τη Σελήνη σε φωτεινότητα, βρίσκεται κάτω από τον Πολυδεύκη. Ο Προκύων, του Μικρού Κυνός, είναι αρκετά κάτω  και κάτω από τον πλανήτη, Στα δεξιά του είναι λαμπρός Σείριος. Ο Σείριος είναι το κάτω αστέρι του ισόπλευρου Χειμερινού Τριγώνου. Τα άλλα είναι ο Μπετελγκέζ, πάνω δεξιά του Σείριου, στον ώμο του Ωρίωνα, και ο Προκύων στην ίδια απόσταση. Το Τρίγωνο στέκεται τώρα όρθιο, σχεδόν σε ισορροπία καθώς το παλιό έτος δίνει τη θέση του στο νέο.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  8:07 μμ.

Τετάρτη, 31 Δεκεμβρίου

Κοιτάξτε πολύ κοντά στη Σελήνη και θα δείτε τις Πλειάδες, όπως φαίνεται παρακάτω. Καλύψτε τη Σελήνη με το χέρι σας για να αποκαλύψετε τα αμυδρότερα αστέρια του σμήνους.  Τα έξι φωτεινότερα είναι 3^ου έως 5^ου μεγέθους.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  1:54 πμ. της Πέμπτης.

Πέμπτη, 1 Ιανουαρίου

Η Σελήνη φτάνει στο περίγειο, το πλησιέστερο σημείο στη Γη στην τροχιά της, στις 11:45 μμ.  Τότε, ο δορυφόρος μας θα βρίσκεται 360.348 χιλιόμετρα μακριά. Η Πανσέληνος απέχει μόλις δύο ημέρες από την πλήρη της φάση, καθιστώντας αυτήν την πρώτη Πανσέληνο του 2026 μια Σούπερ Σελήνη.

Ο Κρόνος δείχνει προς τον Ποσειδώνα καθ’ όλη τη διάρκεια του Ιανουαρίου, προσφέροντας έναν εύκολο τρόπο για να εντοπίσετε τον πιο μακρινό πλανήτη του ηλιακού συστήματος. Η καλύτερη ώρα για να δείτε τους μακρινούς πλανήτες είναι νωρίς το βράδυ, πριν βυθιστούν πολύ κοντά στον ορίζοντα και δύσουν μέχρι τα μεσάνυχτα. Ο Κρόνος πρώτου μεγέθους συνεχίζει να κυριαρχεί στον ουρανό κοντά στον Κυκλικό σχηματισμό των Ιχθύων, ένα εύκολο αντικείμενο με γυμνό μάτι στα νοτιοδυτικά λίγες ώρες μετά τη δύση του ηλίου. Ο Ποσειδώνας λάμπει με μέγεθος 7,8 και δείχνει έναν μικροσκοπικό δίσκο πλάτους 2″. Σε σύγκριση με τα αστέρια του φόντου, ο πλανήτης μπορεί να μοιάζει με ένα «θαμπό» αστέρι με μια ελαφριά μπλε απόχρωση.  Με την πάροδο του χρόνου, ο Κρόνος θα πλησιάσει τον Ποσειδώνα και θα φτάσει μόλις 1,7° μακριά του.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  9:45 μμ.

Παρασκευή, 2 Ιανουαρίου

Πανσέληνος στις 12:04 μμ.

Το Νεφέλωμα Crescent (επίσης γνωστό ως NGC 6888 ή Caldwell 27) είναι ένα νεφέλωμα εκπομπής στον αστερισμό του Κύκνου, περίπου 5.000 έτη φωτός μακριά. Σχηματίστηκε από τον αστρικό άνεμο από το αστέρι Wolf-Rayet WR 136 (HD 192163) όταν αυτό έγινε ένας ερυθρός γίγαντας περίπου 400.000 χρόνια πριν. Το αποτέλεσμα της σύγκρουσης είναι ένα κέλυφος και δύο κρουστικά κύματα, το ένα να κινείται προς τα έξω και το άλλο προς τα μέσα. Η κίνηση προς τα μέσα από το κρουστικό κύμα θερμαίνει τον αστρικό άνεμο σε θερμοκρασίες παρόμοιες με αυτές που εκπέμπονται από τις ακτίνες Χ.

Φωτογραφία: Καρτέρης Ευθύμιος, από τη Βαριά Αγρινίου.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  3:32 πμ. του Σαββάτου.

Σάββατο, 3 Ιανουαρίου

Είναι συγκλονιστικό το πόσο γρήγορα η κλίμακα του σύμπαντος ξεπερνά την καθημερινή μας διαίσθηση. Όταν κοιτάτε ψηλά στον νυχτερινό ουρανό, η Σελήνη εμφανίζεται ως ένας μεγάλος, κυρίαρχος δίσκος, ενώ ο Πολυδεύκης είναι απλώς ένα μικροσκοπικό σημείο φωτός. Ωστόσο η φυσική πραγματικότητα είναι ακριβώς το αντίθετο. Ο Δίας είναι 41 φορές μεγαλύτερος σε διάμετρο από τη Σελήνη μας και ο Πολυδεύκης, ένας πορτοκαλί υπεργίγαντας, είναι 44 φορές μεγαλύτερος σε διάμετρο από τον Δία.

Η σύγκριση της Σελήνης απευθείας με τον Πολυδεύκη είναι ακόμη πιο συγκλονιστική. Θα μπορούσατε να παρατάξετε πάνω από 1.800 φεγγάρια κατά μήκος του δίσκου  του Πολυδεύκη.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 11:23 μμ.

Κυριακή, 4 Ιανουαρίου

Η Μεγάλη Άρκτος βρίσκεται στο ΒΑ μέρος του ουρανού κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Ένας  θεωρητικά αστερισμός της άνοιξης, αρχίζει ήδη να ανατέλλει. Είναι ο Λέων. Το πιο λαμπρό του αστέρι, ο Βασιλίσκος, φαίνεται μόλις πάνω από τον ορίζοντα νωρίς το βράδυ. Βρίσκεται στο κάτω μέρος ενός σχηματισμού  που μοιάζει σαν ένα Αγγλικό ερωτηματικό (?) με ανάποδη φορά.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  5:10 πμ. της Δευτέρας.

Το NGC 346, στην παραπάνω φωτογραφία του Adam Block από την Αριζόνα ( Mt. Lemmon Skycenter  ) είναι η πιο ενεργή περιοχή σχηματισμού άστρων στο Μικρό Νέφος του Μαγγελάνου, έναν κοντινό νάνο γαλαξία που βρίσκεται σε τροχιά γύρω από τον Γαλαξία μας περίπου 200.000 έτη φωτός μακριά. Φιλοξενεί ένα πλούσιο σμήνος τεράστιων, νεαρών αστεριών των οποίων η έντονη ακτινοβολία σμιλεύει το περιβάλλον αέριο σε περίπλοκα νήματα και κοιλότητες. Το αντικείμενο είναι στην πραγματικότητα κυρίαρχο στην εκπομπή OIII που κάνει τις εικόνες του έντονα γαλαζοπράσινες. Ωστόσο, εδώ ο φωτογράφος επέλεξε να προσαρμόσει το φίλτρο Η-άλφα έτσι ώστε να ξεχωρίζουν τα μέτωπα ιονισμού που σκορπίζονται μέσα στο νεφέλωμα.

ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.

Ο Ερμής χάνεται στο φως της ανατολής του ήλιου αυτή την εβδομάδα.

Η Αφροδίτη και ο Άρης έχουν χαθεί στην λάμψη του Ήλιου.

Ο Δίας, με μέγεθος –2,6, στα ανατολικά των Διδύμων, ανατέλλει περίπου στις 5:30 μμ. και κυριαρχεί στα ανατολικά και νότια καθώς προχωρά η νύχτα. Ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης λάμπουν πάνω απ’ αυτόν.  Μέχρι την αρχή της αυγής οι τρεις στέκονται πολύ ψηλά στα ανατολικά, με τον Ωρίωνα στα δεξιά τους. Θα βρεθεί σε αντίθεση στις 10 Ιανουαρίου. Το πλάτους του δίσκου του είναι 45 δευτερόλεπτα του τόξου.

Ο Κρόνος (μέγεθος +1,1) εξακολουθεί να ανατέλλει γύρω από το ηλιοβασίλεμα και να φαίνεται χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά καθώς βγαίνουν τα αστέρια. Βρίσκεται στα σύνορα των Ιχθύων και του Υδροχόου, κάτω δεξιά από το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου.   Η καλύτερη στιγμή για να τον παρατηρήσετε με τηλεσκόπιο είναι νωρίς το βράδυ. Δύει στις 11 μμ. Σε ένα τηλεσκόπιο οι δακτύλιοι του Κρόνου παραμένουν με κλίση μικρότερη από 1° ως προς το οπτικό μας πεδίο. Αυτό συνεχίζεται για τον υπόλοιπο Δεκέμβριο.

Ο Ουρανός (μέγεθος + 5,6, στον Ταύρο, 5° μακριά από τις Πλειάδες) βρίσκεται χαμηλά στα ανατολικά πριν το λυκαυγές. Μεσουρανεί πριν τις 11 μμ.

Ο Ποσειδώνας εξακολουθεί να είναι ένα τηλεσκοπικό «αστέρι» μεγέθους 7,8 και με πολύ υψηλή μεγέθυνση  φαίνεται να έχει πλάτος μόλις 2,3 δευτερόλεπτα του τόξου. Βρίσκεται 4° μακριά από τον Κρόνο.