Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτή την εβδομάδα, από 3-11 έως 9-11, 2025

 Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

από 3-11 έως και 9-11 (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)

Δευτέρα, 3 Νοεμβρίου

Στην αρχή της νύχτας, το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου εξακολουθεί να ισορροπεί στη γωνία του ψηλά στα νοτιοανατολικά. Βρείτε το απόψε πάνω από τη Σελήνη και τον Κρόνο (που είναι δεξιά της Σελήνης). Αλλά μέσα σε δύο ώρες το τετράγωνο γυρίζει και βρίσκεται επίπεδο ψηλά στο νότο, με τη Σελήνη κάτω αριστερά του. Η δυτική (δεξιά) πλευρά του δείχνει πολύ κάτω, σχεδόν στο 1^ου μεγέθους Φομαλχώ. Η ανατολική πλευρά του Τετραγώνου δείχνει προς τα κάτω, προς το βήτα του Κήτους, όχι τόσο μακριά.

Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  4:03 πμ. της Τρίτης.

Τρίτη,  4 Νοεμβρίου

Ας ψάξουμε την Αφροδίτη στον πρωινό ουρανό. Ο αδελφός πλανήτης της Γης βρίσκεται ακριβώς στα αριστερά του Στάχυ, του λαμπρότερου αστεριού της Παρθένου. Περίπου μία ώρα πριν την ανατολή του ηλίου, τα δύο αντικείμενα έχουν ύψος λίγο πάνω από 3° στα ανατολικά. Η Αφροδίτη είναι η πιο φωτεινή, με μέγεθός –3,9 λάμπει πολύ περισσότερο από το μέγεθος 1,0 του Στάχυ. Οι δυο τους θα ανέβουν ψηλότερα μαζί καθώς πλησιάζει η αυγή.  Η θέαση του φωτεινού πλανήτη με τηλεσκόπιο δείχνει έναν δίσκο ο οποίος εκτείνεται 10″ και είναι 96 τοις εκατό φωτισμένος. Δεν βλέπετε την επιφάνεια της Αφροδίτης μέσα από το προσοφθάλμιό σας – μάλλον, βλέπετε το φως του ήλιου να αντανακλάται από το παχύ στρώμα των σύννεφων του πλανήτη.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  11:55 μμ.

Τετάρτη, 5 Νοεμβρίου

Πανσέληνος στις 15:19 μμ.
Πρόκειται για την υπερπανσέληνο, αφού η Σελήνη βρίσκεται κοντά στο περίγειο της τροχιάς της, 356.833 χλμ. μακριά. Σήμερα το βράδυ, φαίνεται 7% μεγαλύτερη από το μέσο όρο. Όταν αυτά τα δύο γεγονότα – η πλήρης φάση και το περίγειο – συμπίπτουν, βλέπουμε ένα φαινόμενο που ονομάζεται Σούπερ Σελήνη, κατά το οποίο η Σελήνη φαίνεται ελαφρώς μεγαλύτερη και φωτεινότερη από το κανονικό. Σε αυτή την περίπτωση, καθώς η Σελήνη ανατέλλει απόψε, φαίνεται 33,5′ σε πλάτος. Συγκρίνετε την με το μέσο μέγεθός της των 31′ — δεν είναι τεράστια διαφορά, αλλά μπορεί να διαπιστώσετε  ότι φαίνεται λίγο πιο φωτεινό απόψε από ό,τι άλλες φορές κατά τη διάρκεια του έτους. Η Πανσέληνος ανατέλλει γύρω από τη δύση του ηλίου και δύει γύρω στην ανατολή του ηλίου, οπότε υπάρχει αρκετός χρόνος για να την απολαύσετε. Αυτή είναι η δεύτερη από τις τρεις Σούπερ Πανσελήνους του 2025, με τον επόμενο μήνα να κλείνει τη χρονιά με την Ψυχρή Σελήνη του Δεκεμβρίου ως μια άλλη Σούπερ Σελήνη, επίσης.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  5:42 πμ. της Πέμπτης.

Πέμπτη, 6 Νοεμβρίου

Όταν θα έχει βραδιάσει, θα βρείτε τις Πλειάδες ακριβώς πάνω δεξιά της πανσελήνου. Καλύψτε τη Σελήνη με το χέρι σας για να κρύψετε τη λάμψη της.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  1:33 πμ. της Παρασκευής.

Παρασκευή, 7 Νοεμβρίου

Ας επιστρέψουμε στην Κασσιόπη για να ολοκληρώσουμε την εβδομάδα με ένα διαφορετικό ανοιχτό σμήνος: το M103. Λάμποντας με μέγεθος 7,4, μπορείτε να το βρείτε κοντά στο μεγέθους 2,7, δέλτα της Κασσιόπης. Απλώς κεντράρετε αυτό το αστέρι με κιάλια ή ένα μικρό τηλεσκόπιο και, στη συνέχεια, μετακινηθείτε 1° βορειοανατολικά προς τον στόχο σας.  Το Μ103 εκτείνεται περίπου 6′ στον ουρανό και περιέχει μερικές δεκάδες φωτεινά αστέρια. Σε απόσταση περίπου 8.000 ετών φωτός από τη Γη, είναι ένα από τα πιο μακρινά ανοιχτά σμήνη που εμφανίζεται στη λίστα του Messier. Το M103 είναι πιθανότατα περίπου 25 εκατομμυρίων ετών, αν και ο αριθμός αυτός είναι αρκετά αβέβαιος και ορισμένες εκτιμήσεις το τοποθετούν πολύ νεότερο, 9 έως 12 εκατομμύρια χρόνια.  Σημειώστε τον έντονο κόκκινο γίγαντα στο  κέντρο αυτού του σμήνους – η απόχρωση του μπορεί να φαίνεται κόκκινη ή πορτοκαλί σε σύγκριση με τα μπλε-λευκά αστέρια γύρω του.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  7:20 πμ. του Σαββάτου.

 Σάββατο, 8 Νοεμβρίου

Η εμφάνιση στο μέσο της νύχτας του αστερισμού του Ωρίωνα είναι το προφανές σημάδι ότι σύντομα θα βρισκόμαστε στο χειμώνα. Ο «Κυνηγός» βγαίνει χαμηλά στον ανατολικό ουρανό περίπου στις 9 μ.μ. και εμφανίζεται σε καλό ύψος στα νοτιοανατολικά τα μεσάνυχτα. Κοιτάξτε για τα 2^ου μεγέθους αστέρια σε μια γραμμή που σχηματίζουν τη ζώνη του κυνηγού. Τα φωτεινότερα αστέρια του αστερισμού είναι ο κατακόκκινος Μπετελγκέζ και ο μπλε-λευκός Ρίγκελ.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 3:11 πμ. της Κυριακής.

Κυριακή, 9 Νοεμβρίου

Άξια παρατήρησης με κιάλια ή με μικρό τηλεσκόπιο είναι τα ανοιχτά σμήνη Μ36, Μ37 και Μ38 στον αστερισμό του Ηνίοχου, εκεί δηλαδή που είναι και η Αίγα (Capella). Νωρις τα βράδυα του χειμώνα, η Αίγα λάμπει σχεδόν στο ζενίθ και είναι ένα από τα τρία πιο φωτεινά αστέρια στο βόρειο ημισφαίριο. Τα άλλα δύο είναι ο Αρκτούρος  της άνοιξης και ο Βέγας του καλοκαιριού. Όλα είναι κοντά στην ίδια φωτεινότητα,  με τον Αρκτούρο να είναι ψυχρός και πορτοκαλίς, ο Βέγας θερμός και λευκός και η Αίγα κίτρινη και λευκή και κάπου στο μέσο της θερμοκρασίας των άλλων δύο. Με το μάτι δύσκολα διαπιστώνουμε ότι είναι πιο αμυδρή από τα άλλα δύο αστέρια. Ξεχωρίζει όμως ως προς την θέση της στον ουρανό αφού είναι το μοναδικό και πιο κοντινό στον πόλο αστέρι πρωτου μεγέθους.

Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις  11:02 μμ.

Ο κομήτης C/2025 A6 (Lemmon), όπως φαίνονταν στον ουρανό μας την προηγούμενη εβδομάδα (28-10-2025). Η φωτογραφική έκθεση ήταν 52 λεπτά με τα τρία φίλτρα (RGB) και το τηλεσκόπιο Televue-85. Του Θεόδωρου Θεοδωρίδη.

ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

Φωτογραφία του Κρόνου στις 16 Οκτωβρίου, από τον Christopher Go. Ο Go χρησιμοποιεί το 14ίντσο τηλεσκόπιο Celestron C-14. 

Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.

Ο Ερμής είναι πολύ χαμηλά στον ορίζοντα μετά το ηλιοβασίλεμα. Σύντομα δεν θα είναι πλέον ορατός.

Η Αφροδίτη (μέγεθος -3,9) ανατέλλει λίγο πριν την αρχή του λυκαυγούς, περίπου 1 ώρα πριν την ανατολή του Ήλιου.

Ο Άρης χάνεται στην λάμψη του ουρανού μετά το ηλιοβασίλεμα, λίγες μοίρες στα αριστερά  του Ερμή.

 Ο Δίας, με μέγεθος –2,3, στα ανατολικά των Διδύμων, ανατέλλει στις 10 μμ. και κυριαρχεί στα ανατολικά και νότια καθώς προχωρά η νύχτα. Ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης λάμπουν πάνω απ’ αυτόν.  Μέχρι την αρχή της αυγής οι τρεις στέκονται πολύ ψηλά στα ανατολικά, με τον Ωρίωνα στα δεξιά τους.

Ο Κρόνος (μέγεθος +0,9) εξακολουθεί να ανατέλλει γύρω από το ηλιοβασίλεμα και να φαίνεται χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά καθώς βγαίνουν τα αστέρια. Βρίσκεται στα σύνορα των Ιχθύων και του Υδροχόου, κάτω δεξιά από το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου.  Ο Κρόνος ανεβαίνει ψηλότερα το βράδυ. Η καλύτερη στιγμή για να τον παρατηρήσετε με τηλεσκόπιο είναι στις 9 μμ., όταν θα μεσουρανεί.

Ο Ουρανός (μέγεθος + 5,6, στον Ταύρο, 4° μακριά από τις Πλειάδες) βρίσκεται χαμηλά στα ανατολικά πριν το λυκαυγές. Ανατέλλει στις 6 μμ.

Ο Ποσειδώνας εξακολουθεί να είναι ένα τηλεσκοπικό «αστέρι» μεγέθους 7,8 και με πολύ υψηλή μεγέθυνση  φαίνεται να έχει πλάτος μόλις 2,4 δευτερόλεπτα του τόξου. Βρίσκεται 4° μακριά από τον Κρόνο.