Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτή την εβδομάδα, από 22-12 έως 28-12, 2025
Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
από 22-12 έως και 28-12 (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)
Δευτέρα, 22 Δεκεμβρίου
Αυτή είναι η εποχή του χρόνου που ο M31, ο Γαλαξίας της Ανδρομέδας, περνά το ζενίθ σας νωρίς το βράδυ (αν ζείτε στα μεσοβόρεια γεωγραφικά πλάτη). Η ακριβής ώρα εξαρτάται από το γεωγραφικό σας μήκος εντός της ζώνης ώρας σας. Με κιάλια θα δείτε το M31 ως μια μικρή, αμυδρή γκρίζα ομίχλη, επιμήκη με μια πιο φωτεινή μέση, ακριβώς έξω από το «γόνατο» της μυθικής φιγούρας του αστερισμού της Ανδρομέδας.
Σήμερα το πρωί προσφέρει την ευκαιρία να δείτε την τελευταία μεγάλη βροχή διαττόντων της χρονιάς: τις Ουρσίδες. Αυτή η βραχύβια βροχή είναι ενεργή μόνο για περίπου μια εβδομάδα και κορυφώνεται σήμερα το πρωί κάτω από σκοτεινό, χωρίς φεγγάρι, ουρανό. Αν και ο μέγιστος ρυθμός των Ουρσίδων είναι ακριβώς αυτός των Διδύμων την περασμένη εβδομάδα – που σημαίνει ότι στην καλύτερη περίπτωση, θα παράγει μόνο περίπου 10 μετεωρίτες την ώρα – αξίζει να βγείτε έξω πριν την ανατολή του ηλίου για να δείτε αν μπορείτε να δείτε μερικά πεφταστέρια. Το ακτινοβόλο σημείο των Ουρσίδων βρίσκεται ακριβώς έξω από την «κατσαρόλα» της Μικρής Άρκτου. Είναι σχεδόν 50° ψηλά στα βόρεια στις 5 πμ., πάνω δεξιά του Πολικού Αστέρα.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 11:31 μμ.
Τρίτη, 23 Δεκεμβρίου
Η ημισέληνος, αρκετά χαμηλά στα νοτιοδυτικά το σούρουπο, κρέμεται ανάμεσα στο Φομαλχώ, στα αριστερά του, και τον Αλτάιρ, πιο δεξιά της Σελήνης. Αυτά τα φωτεινά αστέρια είναι δύο από τους πλησιέστερους γείτονές μας, 25 και 17 έτη φωτός μακριά, αντίστοιχα. Η Σελήνη απέχει μόλις 1,3 δευτερόλεπτα φωτός.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 7:22 μμ.
Τετάρτη, 24 Δεκεμβρίου
Κυριαρχώντας στην κύρια ζώνη, ο νάνος πλανήτης 1 Δήμητρα λάμπει τώρα με 9ο μέγεθος στο Κήτος. Η μικρή κουκκίδα περνά κοντά από ένα αστέρι του υπόβαθρου απόψε, εμφανιζόμενη ως ένας συνοδός σε ένα προσωρινό διπλό σύστημα αστέρων. Η Δήμητρα βρίσκεται περίπου 4,4° βορειοανατολικά του μεγέθους 3,6 γιώτα του Κήτους, το οποίο βρίσκεται πάνω δεξιά του φωτεινότερου μεγέθους 2,0 Diphda (βήτα του Κήτους) στα νότια γύρω στις 8 μμ. Μόλις βρείτε το γιώτα, μετακινηθείτε αργά βορειοανατολικά με κιάλια ή τηλεσκόπιο, αναζητώντας ένα αστέρι 7ου μεγέθους. Αυτό είναι το HD 3126 (επίσης καταλογογραφημένο ως HIP 2710). Μόλις φτάσετε εκεί, η Δήμητρα είναι το πιο αμυδρό σημείο μόλις 2′ βόρεια αυτού του αστεριού.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 1:09 πμ. της Πέμπτης.
Πέμπτη, 25 Δεκεμβρίου
Καθώς ο Ωρίωνας και οι Δίδυμοι ανατέλλουν νωρίς το βράδυ, φέρουν ανάμεσά τους τον λιγότερο γνωστό αστερισμό του Μονόκερου. Μέσα σε αυτό το μοτίβο αστεριών είναι ο στόχος μας για απόψε: το εορταστικό σμήνος που μοιάζει με χριστουγεννιάτικο δέντρο. Καταγεγραμμένο ως NGC 2264, αυτή η ομάδα αστεριών σε σχήμα πεύκου είναι μέρος ενός συνδυασμού ανοιχτού σμήνους και περιοχής σχηματισμού άστρων. Βρίσκεται κοντά στο Νεφέλωμα του Κώνου, το οποίο φαίνεται να φτάνει προς την κορυφή του δέντρου σαν να το αγγίζει. Για να βρείτε το σμήνος μεγέθους 3,9, περιμένετε περίπου μέχρι στις 9 ή 10 μμ., όταν αυτή η περιοχή φτάσει τις 40° σε ύψος, πάνω από τον ανατολικό ορίζοντα. Κοιτάξτε με κιάλια ή τηλεσκόπιο προς την περιοχή μεταξύ του Ωρίωνα και των Διδύμων, περίπου 6,5° νότια του 2ου μεγέθους γ των Διδύμων ή 11,5° ανατολικά του μεγέθους 0,5 Μπετελγκέζ στον Ωρίωνα. Θα δείτε πολλά φωτεινά αστέρια σε σχήμα τριγώνου που δείχνουν προς το νότο.
Με μεγέθυνση 50x, θα εμφανιστούν περίπου δώδεκα αστέρια. Μεγαλύτερες μεγεθύνσεις αποκαλύπτουν περισσότερα αστέρια. Ολόκληρο το σμήνος εκτείνεται περίπου 20′ στον ουρανό. Οι παρατηρητές με μεγαλύτερα τηλεσκόπια (της τάξης των 12 ιντσών) θα αρχίσουν να εντοπίζουν μέρος του νεφελώματος της γύρω περιοχής σχηματισμού άστρων. Το παρακείμενο Νεφέλωμα Κώνου μπορεί επίσης να αρχίσει να εμφανίζεται, επίσης ορατό μόνο με τηλεσκόπια μεγάλης διαμέτρου.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 9:00 μμ.
Παρασκευή, 26 Δεκεμβρίου
Σήμερα το βράδυ η Σελήνη έχει τη μηνιαία σύνοδο της με τον Κρόνο, και είναι ασυνήθιστα κοντά. Το ζευγάρι είναι ορατό όλο το βράδυ. Ο Κρόνος λάμπει με μέγεθος 0,7. Μέσω ενός τηλεσκοπίου, ο δίσκος του εκτείνεται σε διάμετρο 17″ και οι δακτύλιοι του περίπου 39″ από άκρη σε άκρη. Αυτοί οι δακτύλιοι έχουν κλίση μόλις 0,8° ως προς το οπτικό μας πεδίο.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 2:47 πμ. του Σαββάτου.
Σάββατο, 27 Δεκεμβρίου
Πρώτο τέταρτο της Σελήνης στις 9:10 μμ.
Σε αυτές τις μακριές νύχτες του Δεκεμβρίου, ο αστερισμός του Ηνίοχου οδηγεί το άρμα του μέσα στον ουρανό όλη τη νύχτα. Αυτό το θεϊκό άρμα, όμορφα ντυμένο με το λαμπρό κίτρινο αστέρι του την Αίγα, αρχίζει το ταξίδι του στα βορειοανατολικά το σούρουπο, φθάνει πολύ ψηλά τα μεσάνυχτα και τερματίζει πάνω στα βορειοδυτικά την αυγή. Ένας σκοτεινός ουρανός της υπαίθρου, χωρίς φεγγάρι, φανερώνει τον δρόμο με τα αστέρια απ’ όπου περνά ο Ηνίοχος: τον γαλαξία μας. Με κιάλια θα μπορέσετε να βρείτε τα φωτεινά ανοιχτά αστρικά σμήνη τον αστερισμό: M37, M36 και M38. Τα αστέρια Menkalinan και θ του Ηνίοχου είναι σε κατεύθυνση από βορρά προς νότο και δείχνουν προς τον Πολικό στα βόρεια και προς τον λαμπρό και κοκκινισμένο Μπετελγκέζ προς τα νότια. Ακόμα, με κιάλια, θα μπορέσετε να διακρίνετε και το σμήνος M35 ανάμεσα στο θ του Ηνίοχου και τον Μπετελγκέζ.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 10:38 μμ.
Κυριακή, 28 Δεκεμβρίου
Η Σελήνη, σε αύξουσα φάση, τώρα μια μέρα μετά το πρώτο τέταρτο, προσφέρει μια δραματική θέα στους χρήστες τηλεσκοπίων. Στα βόρεια, η διαχωρίζουσα (terminator) διασχίζει τη μέση του μεγάλου, στρογγυλού Mare Imbrium, που περιβάλλεται από βουνά και τον κρατήρα Πλάτωνα, με επίπεδη επιφάνεια, ακριβώς έξω από το βόρειο χείλος του. Ακριβώς νότια της άκρης του βουνού Imbrium είναι ο Κοπέρνικος.
Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 3:25 πμ. της Δευτέρας.
Ο Δίας απεικονίζεται από τον Christopher Go στις 9 Δεκεμβρίου
Ο Γανυμήδης τερμάτιζε μια διέλευση του μπροστά από τον Δία. Αυτές οι εικόνες τραβήχτηκαν με διαφορά 26 λεπτών. Παρατηρήστε πόσο γρήγορα περιστρεφόταν ο Δίας δυτικά και πόσο μακριά ο Γανυμήδης, στο προσκήνιο, περιστρεφόταν προς τα δυτικά. Πρόκειται για σύνθεση των καλύτερων καρέ από βίντεο διάρκειας 4 λεπτών.
Ο Go γράφει: «Οι συνθήκες ήταν τέλειες! Οι λεπτομέρειες στο εσωτερικό της Μεγάλης Ερυθράς Κηλίδας είναι εύκολα διακριτές. Ο Γανυμήδης είναι επίσης πολύ καλά ορατός με επιφανειακές λεπτομέρειες».
Ο Go, από τις Φιλιππίνες, χρησιμοποιεί το τηλεσκόπιο C14 (Celestron, 14 ιντσών).
ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.
Ο Ερμής είναι ακόμα ορατός χαμηλά στην αυγή χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά, με μέγεθος -0,5. Κοιτάξτε 50 λεπτά πριν την ανατολή.
Η Αφροδίτη και ο Άρης έχουν χαθεί στην λάμψη του Ήλιου.
Ο Δίας, με μέγεθος –2,6, στα ανατολικά των Διδύμων, ανατέλλει περίπου στις 7 μμ. και κυριαρχεί στα ανατολικά και νότια καθώς προχωρά η νύχτα. Ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης λάμπουν πάνω απ’ αυτόν. Μέχρι την αρχή της αυγής οι τρεις στέκονται πολύ ψηλά στα ανατολικά, με τον Ωρίωνα στα δεξιά τους. Θα βρεθεί σε αντίθεση στις 10 Ιανουαρίου. Το πλάτους του δίσκου του είναι 45 δευτερόλεπτα του τόξου.
Ο Κρόνος (μέγεθος +1,1) εξακολουθεί να ανατέλλει γύρω από το ηλιοβασίλεμα και να φαίνεται χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά καθώς βγαίνουν τα αστέρια. Βρίσκεται στα σύνορα των Ιχθύων και του Υδροχόου, κάτω δεξιά από το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου. Η καλύτερη στιγμή για να τον παρατηρήσετε με τηλεσκόπιο είναι νωρίς το βράδυ. Δύει πριν τα μεσάνυχτα. Σε ένα τηλεσκόπιο οι δακτύλιοι του Κρόνου παραμένουν με κλίση μικρότερη από 1° ως προς το οπτικό μας πεδίο. Αυτό συνεχίζεται για τον υπόλοιπο Δεκέμβριο.
Ο Ουρανός (μέγεθος + 5,6, στον Ταύρο, 5° μακριά από τις Πλειάδες) βρίσκεται χαμηλά στα ανατολικά πριν το λυκαυγές. Μεσουρανεί πριν τις 11 μμ.
Ο Ποσειδώνας εξακολουθεί να είναι ένα τηλεσκοπικό «αστέρι» μεγέθους 7,8 και με πολύ υψηλή μεγέθυνση φαίνεται να έχει πλάτος μόλις 2,3 δευτερόλεπτα του τόξου. Βρίσκεται 4° μακριά από τον Κρόνο.
