Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτή την εβδομάδα, από 8-9 έως 14-9, 2025

 Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

από 8-9 έως και 14-9 (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)

Δευτέρα, 8 Σεπτεμβρίου

Τα δύο φωτεινότερα αστέρια τα βράδια του Σεπτεμβρίου είναι ο Βέγας ψηλά και ο Αρκτούρος στα δυτικά, και τα δύο μεγέθους 0. Σχεδιάστε μια γραμμή από τον Βέγα μέχρι τον Αρκτούρο. Στο ένα τρίτο της διαδρομής θα διασχίσετε τον αμυδρό σχηματισμό του τραπέζιου του Ηρακλή. Στα δύο τρίτα της διαδρομής θα βρεθείτε στο αμυδρό ημικύκλιο του Βόρειου Στεφάνου, με το πιο φωτεινό αστέρι της: την Alphecca, το «στολίδι του στέμματος». 

Τρίτη,  9 Σεπτεμβρίου

Ο Αρκτούρος, το «Αστέρι της Άνοιξης», τώρα λάμπει λίγο χαμηλότερα στα δυτικά νωρίς το βράδυ. Από τον Αρκτούρο, ο σχηματισμός του χαρταετού του Βοώτη εκτείνεται προς τα πάνω δεξιά κατά περίπου δύο γροθιές στο μήκος του βραχίονα. Η Μεγάλη Άρκτος βυθίζεται στα δεξιά του χαρταετού στα βορειοδυτικά.

Τετάρτη, 10 Σεπτεμβρίου

Η Σελήνη φτάνει στο περίγειο της στις 3:10 μμ. Το περίγειο είναι το πλησιέστερο σημείο στη Γη στην τροχιά της Σελήνης. Ο δορυφόρος μας θα βρίσκεται 364.777 χιλιόμετρα μακριά.

Ο Βασιλίσκος (Regulus) και η Αφροδίτη απέχουν περισσότερο από 11° σήμερα το πρωί, αλλά αυτό θα αλλάξει γρήγορα. Σε λίγο περισσότερο από μια εβδομάδα, η Αφροδίτη και η Σελήνη θα σταθούν στην ίδια ευθεία με τον Regulus, και οι δύο σε απόσταση 1° από το αστέρι.

Πέμπτη, 11 Σεπτεμβρίου

Το φωτεινό αστέρι Φομαλχώ στέκεται σε περίοπτη θέση στο νότο αργά απόψε. Ανατέλλει γύρω στις 8:30 μμ. Με μέγεθος 1,2, ξεπερνά όλα τα άλλα αστέρια σε αυτήν την περιοχή. Ο Φομαλχώ καταγράφεται επίσης ως το άλφα αστέρι του Νότιου Ιχθύ. Βρίσκεται στο ανατολικό άκρο αυτού του αστερισμού, κάτω από τον μεγαλύτερο Υδροχόο και κάτω αριστερά του Αιγόκερω. Το όνομα Φομαλχώ προέρχεται από τα αραβικά και σημαίνει «το στόμα του νότιου ψαριού». Μλις 25 έτη φωτός από τη Γη, ο Φομαλχώ είναι ένα νεαρό αστέρι ηλικίας περίπου 450 εκατομμυρίων ετών. Ζυγίζει λίγο λιγότερο από 2 ηλιακές μάζες και είναι περίπου 1,8 φορές το πλάτος του Ήλιου. Περιβάλλεται από έναν μεγάλο δίσκο σκονισμένων συντριμμιών. Είναι ένας πρωτοπλανητικός δίσκος, από τον οποίο κάποια μέρα θα σχηματιστεί ένα πλανητικό σύστημα. Ο ίδιος ο δίσκος φτάνει περίπου πέντε φορές την τροχιά του Πλούτωνα (αν ήταν στο ηλιακό μας σύστημα). Οι αστρονόμοι κάποτε νόμιζαν ότι είχαν εντοπίσει έναν αέριο γίγαντα πλανήτη μέσα στο δίσκο. Ωστόσο, μεταγενέστερες παρατηρήσεις έδειξαν ότι το αντικείμενο δεν ήταν στην πραγματικότητα πλανήτης, αλλά τα συντρίμμια που έμειναν από μια σύγκρουση μεταξύ σχηματιζόμενων πλανητοειδών μέσα στο δίσκο. Το αστέρι είναι ψηλότερα λίγο μετά τα τοπικά μεσάνυχτα.

Παρασκευή, 12 Σεπτεμβρίου

Τα τέλη του καλοκαιριού και οι αρχές του φθινοπώρου είναι από τις πιο ευχάριστες εποχές για παρατήρηση των άστρων. Οι νύχτες μεγαλώνουν, οι θερμοκρασίες συνήθως δεν είναι πολύ κακές και υπάρχουν αντικείμενα για να διαλέξετε. … Ένα από τα αγαπημένα των ερασιτεχνών αστρονόμων είναι το σφαιρωτό σμήνος Μ2 στον Υδροχόο. Με μέγεθος 6,6 είναι ορατό σε έναν καλό ερευνητή τηλεσκοπίου κάτω από έναν αξιοπρεπή ουρανό. Είναι εύκολο να εντοπιστεί δυτικά του άλφα του Υδροχόου και βόρεια του βήτα του Υδροχόου.

Σάββατο, 13 Σεπτεμβρίου

Τελευταίο τέταρτο της Σελήνης στις 1:32 μμ.

Ενας γοητευτικός σχηματισμός από αστέρια στον βραδινό ουρανό έχει πάρει το παρωνύμιο “κρεμάστρα παλτών” (“coat hanger”) από τους περισσότερους ερασιτέχνες αστρονόμους. Ο λόγος για το όνομα γίνεται προφανής όταν παρατηρείτε το γκρουπ αυτό με κιάλια. Με γυμνό μάτι φαίνονται σαν μια δυσδιάκριτη θολούρα. Για να βρείτε το “coat hanger”, αρχίστε από τον Αλτάιρ  προς τον Βέγα. Και τα δύο είναι φωτεινά αστέρια από το «θερινό τρίγωνο». Με αργή  κίνηση, και στο ένα τρίτο της απόστασης αυτής της νοητής γραμμής θα πέσετε πάνω σε μια καταφανή ανάποδη «κρεμάστρα».

Κυριακή, 14 Σεπτεμβρίου

Το μεγάλο τετράγωνο του Πήγασου που πάντοτε δίνει το δυναμικό παρόν στον ουρανό του φθινοπώρου, βρίσκεται στα ανατολικά στο τέλος του λυκόφωτος βραδιού.  Στην πραγματικότητα, το σχήμα του καλύτερα μπορεί να  περιγραφεί ως “διαμάντι” αφού φαίνεται σαν να έχει  περιστραφεί έτσι ώστε η μια γωνία του τετραγώνου να δείχνει προς τα κάτω. Τα αστέρια είναι παρόμοια σε φωτεινότητα με εκείνα της κατσαρόλας της Μεγάλης Αρκτου.

Η φωτογραφία της έκλειψης Ηλίου στις 7 Σεπτεμβρίου είναι του Αριστείδη Βούλγαρη

ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ

Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.

Ο Ερμής, δεν φαίνεται επειδή είναι σε σύνοδο με τον Ήλιο.

Η Αφροδίτη, και ο Δίας, λάμπουν μαζί στα ανατολικά πριν και κατά τη διάρκεια της αυγής! Αυτοί είναι οι δύο πιο λαμπροί πλανήτες, τώρα με μέγεθος -3,9 και -2,0, αντίστοιχα. Η μεταξύ τους απόσταση θα μεγαλώσει στις 32 μοίρες την 13^η Σεπτεμβρίου.

Ο Άρης με μέγεθος +1,6 στα σύνορα του Λέοντα με την Παρθένο, βρίσκεται χαμηλά στα δυτικά, στη μεγαλύτερή του απόσταση από τη Γη. Δύει νωρίς, 40 λεπτά μετά τη δύση του Ήλιου. Προσπαθήστε να τον δείτε με ένα ζευγάρι κιάλια.

Ο Κρόνος, πολύ πιο αμυδρός από την Αφροδίτη (+ 0,7), κοντά στην αντίθεσή του, ανατέλλει νωρίς στο βραδινό λυκόφως. Βρίσκεται κάτω δεξιά από το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου. Τα μεσάνυχτα θα βρεθεί σε αρκετά καλό ύψος για παρατήρηση. Οι δακτύλιοι του θα είναι σε κάτοψη για αυτό το έτος.

Ο Ουρανός (μέγεθος + 5,7, στον Ταύρο, κοντά στις Πλειάδες) βρίσκεται χαμηλά στα ανατολικά πριν το λυκαυγές. Ανατέλλει περίπου στις 11 μμ.

Ο Ποσειδώνας, με μέγεθος 7,8, βρίσκεται μέσα στο υπόβαθρο του Κρόνου, λιγότερο από 2° πάνω απ’ αυτόν.