Ο ουρανός και οι πλανήτες αυτή την εβδομάδα, από 29-9 έως 5-10, 2025
Ο ΟΥΡΑΝΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
από 29-9 έως και 5-10 (Επιμέλεια: Αντώνης Παντελίδης)
Δευτέρα, 29 Σεπτεμβρίου
Πρώτο τέταρτο της Σελήνης στις 2:54 πμ. της Τρίτης. Το φεγγάρι λάμπει κοντά στη δεξιά πλευρά της τσαγιέρας του Τοξότη. Η διαχωρίζουσα της Σελήνης είναι η ευθεία γραμμή που φαίνεται νωρίς το βράδυ και χωρίζει την σκοτεινή από την φωτεινή πλευρά. Με ένα τηλεσκόπιο η διαχωρίζουσα αγγίζει τη σκοτεινή άκρη του Αρχιμήδη στο Mare Imbrium και την σκοτεινή άκρη του μεγάλου Πτολεμαίου, του Αλφόνσου και του Αρζάχελ στα νότια υψίπεδα, ένα γνωστό τρίο κρατήρων.
Τρίτη, 30 Σεπτεμβρίου
Το πιο λαμπρό αστέρι στον δυτικό ουρανό μόλις χαθεί το λυκόφως είναι ο Αρκτούρος, το αστέρι της άνοιξης, βυθίζεται σιγά σιγά στον ορίζοντα και γρήγορα θα χαθεί από τον βραδινό ουρανό.
Μεταξύ των αρχαίων λαών, ο ζωδιακός αστερισμός που εμφανίζονταν επάνω από τον ανατολικό ορίζοντα καθώς τελείωνε το βραδινό λυκόφως είχε ξεχωριστή σημασία. Τους έδειχνε ότι ήταν στον ετήσιο κύκλο των εποχών. Καθώς περνούσαν οι ημέρες, ο αστερισμός άλλαζε στην τιμή περίπου ‘ενός αστερισμού το μήνα’. Η τεχνική ήταν τότε η ακριβέστερη που υπήρχε για την παρακολούθηση του έτους.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 6:58 πμ. της Τετάρτης.
Τετάρτη, 1 Οκτωβρίου
Η Δήμητρα, ο μεγαλύτερος αστεροειδής και ο πρώτος που ανακαλύφθηκε, έρχεται σε αντίθεση αυτή την εβδομάδα (στις 2 Οκτωβρίου). Με μέγεθος 7,6 φαίνεται με κιάλια, κοντά στο αστέρι η του Κήτους.
Ο αστερισμός που ανατέλλει γύρω στα μεσάνυχτα, σχεδόν 50° ψηλά στο νότο δύο ώρες πριν την ανατολή του ηλίου είναι ο Ωρίωνας, ο Κυνηγός, ένας από τους κορυφαίους αστερισμούς του φθινοπώρου. Καθώς προχωρά η σεζόν, ο Ωρίωνας θα ανατέλλει όλο και νωρίτερα κάθε βράδυ μέχρι να είναι ορατός το βράδυ. Προς το παρόν, η καλύτερη στιγμή για να παρατηρήσετε αυτό το διάσημο μοτίβο αστεριών είναι λίγες ώρες πριν ανατείλει ο Ήλιος. Πολλοί παρατηρητές μπορούν εύκολα να εντοπίσουν τη ζώνη τριών αστέρων του Ωρίωνα και τη μεγαλύτερη φιγούρα κλεψύδρας, σημαδεύοντας στον έναν ώμο με μέγεθος 0,5 Μπετελγκέζ και στο ένα γόνατο με μέγεθος 0,2 τον Ρίγκελ. Ακριβώς κάτω από τη ζώνη βρίσκεται το Ξίφος του Κυνηγού, το οποίο περιέχει το περίφημο Νεφέλωμα του Ωρίωνα (Μ42), εκεί όπου σχηματίζονται αστέρια.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 2:49 πμ. της Πέμπτης.
Πέμπτη, 2 Οκτωβρίου
Νωρίς το βράδυ η Σελήνη σχηματίζει ένα πελώριο τρίγωνο με τον Κρόνο στα αριστερά του και τον Φομαλχώ, το αστέρι του φθινοπώρου, κάτω απ’ αυτήν.
Παρασκευή, 3 Οκτωβρίου
Αφού σκοτεινιάσει ο ουρανός, αν κοιτάξουμε προς τον βορρά θα δούμε την κεφαλή του Δράκοντα ψηλά, κάτω από τον Βέγα και ανάμεσα στον Ηρακλή και τον Κηφέα (σε σχήμα πενταγώνου που μοιάζει σαν ένα σπίτι με την οροφή του προς τα κάτω). Μπορείτε να σχηματίσετε το υπόλοιπο σώμα του μυθικού αστερισμού μέχρι και το τέλος της ουράς του ανάμεσα στην Μεγάλη και Μικρή Άρκτο;
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 4:28 πμ. του Σαββάτου.
Σάββατο, 4 Οκτωβρίου
Σήμερα σηματοδοτεί την 61η επέτειο από την εκτόξευση του Sputnik 1 από το Κοσμοδρόμιο του Μπάικοναρ στην τότε Σοβιετική Ένωση. Το Sputnik 1 ήταν ο πρώτος τεχνητός δορυφόρος του πλανήτη μας. Είχε διάμετρο 23 ίντσες (58 εκατοστά) και ζύγιζε 184 λίβρες (83,6 κιλά). Χρησιμοποιώντας έναν πομπό 1 watt, εξέπεμπε ραδιοφωνικούς παλμούς για τρεις εβδομάδες μέχρι να πέσουν οι μπαταρίες του. Το διαστημικό σκάφος συνέχισε να περιστρέφεται σιωπηλά μέχρι τις 4 Ιανουαρίου 1958, όταν και μπήκε ξανά στην ατμόσφαιρα της Γης και κάηκε. Ο Sputnik 1 ολοκλήρωσε συνολικά 1.440 περιστροφές γύρω από τη Γη.
Το 1958, η Σοβιετική Ένωση εξέπληξε τον κόσμο όταν εκτόξευσε με επιτυχία τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο Sputnik 1, ένα αντίγραφο του οποίου απεικονίζεται παραπάνω.
NSSDC/NASA
Κυριακή, 5 Οκτωβρίου
Αυτό το βράδυ, περίπου στις 10 μμ., βρίσκουμε τον Κρόνο να λάμπει πολύ κοντά κάτω από την σχεδόν πανσέληνο. Αρκετά ψηλότερα, ξεχωρίζει το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου, ενώ αρκετά πιο κάτω βρίσκεται ο λαμπρός Φομαλχώ.
Η Μεγάλη Ερυθρά Κηλίδα του Δία περνά από το κέντρο του πλανητικού δίσκου στις 6:06 πμ. της Δευτέρας.
Ο Γαλαξίας της Ανδρομέδας, 2.5 εκατομμύρια έτη φωτός μακριά
Ο φωτογράφος, Σάκης Γκώγκος γράφει: « Με την παρακάτω φωτογραφία, προσπάθησα όσο μπορούσα βέβαια με μια έκδοση narrowband να αποτυπώσω τα νεφελώματα του γαλαξία αυτού..του γείτονα μας, της Ανδρομέδας…φανταστείτε βέβαια ότι μέχρι και σήμερα, ότι έχουμε φωτογραφίσει έως τώρα ερασιτέχνες φωτογράφοι και μη όπως: αστρικά σμήνη, σκοτεινά νεφελώματα , ανάκλασης και εκπομπής νεφελώματα αφορά σχηματισμούς μόνο του δικού μας γαλαξία και ευτυχώς είναι τόσα πολλά, που μπορούμε να φωτογραφίζουμε για μια ολόκληρη ζωή. Έτσι έκανα μια προσπάθεια σε Narrowband έκδοση που βέβαια ναι έδωσε απλόχερα πληροφορία από αυτούς τους σχηματισμούς, αλλά και δυσκολία όπου με μια color κάμερα και ένα duo narrowband φίλτρο να έρθουν σε ισορροπία τα χρώματα της».
ΟΙ ΠΛΑΝΗΤΕΣ ΑΥΤΗ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ
Για καθημερινή ενημέρωση σχετικά με την ηλιακή δραστηριότητα, επισκεφτείτε τον δικτυακό τόπο: www.spaceweather.com.
Ο Ερμής, δεν φαίνεται επειδή είναι σε σύνοδο με τον Ήλιο.
Η Αφροδίτη ανατέλλει περίπου μισή ώρα πριν από την αρχή της αυγής. Προσέξτε την να ανέβει λίγο αριστερά από τα ανατολικά, πολύ κάτω από τον φωτεινό Δία και κάπως προς τα αριστερά του. Όταν η Αφροδίτη είναι ψηλά, αλλά πριν ο ουρανός γίνει πολύ φωτεινός, θα εντοπίσετε τον Βασιλίσκο (Regulus), πολύ πιο αμυδρό, 10° πάνω από αυτήν. Απομακρύνονται όλο και περισσότερο όλη την εβδομάδα.
Ο Δίας, μεγέθους –2,1 στους Διδύμους, ανατέλλει πριν την 1 πμ. και κυριαρχεί στα ανατολικά καθώς προχωρά η νύχτα. Ο Κάστορας και ο Πολυδεύκης λάμπουν στα αριστερά ή πάνω αριστερά του Δία. Μέχρι την αρχή της αυγής οι τρεις στέκονται πολύ ψηλά στα ανατολικά, με τον Ωρίωνα στα δεξιά τους και τη φωτεινότερη Αφροδίτη να φαίνεται πολύ κάτω από αυτούς και λίγο αριστερά.
Ο Άρης με αμυδρό μέγεθος 1,6 στην Παρθένο, μπορεί ακόμα να εντοπιστεί με κιάλια πολύ χαμηλά στα δυτικά-βορειοδυτικά καθώς το λυκόφως εξασθενεί. Δοκιμάστε περίπου 30 ή 40 λεπτά μετά τη δύση του ηλίου. Καλή τύχη! Ο Άρης πλησιάζει πολύ αργά στο τέλος της μακράς εμφάνισής του για το 2024-2025. Στην πραγματικότητα δεν θα φτάσει σε σύνοδο με τον Ήλιο μέχρι τις αρχές του 2026!
Ο Κρόνος, Ο Κρόνος ήταν σε αντίθεση στις 20 Σεπτεμβρίου. Αυτή την εβδομάδα εξακολουθεί να ανατέλλει γύρω από το ηλιοβασίλεμα και φαίνεται χαμηλά στα ανατολικά-νοτιοανατολικά καθώς βγαίνουν τα αστέρια, λάμποντας με μέγεθος +0,7. Βρίσκεται στα σύνορα των Ιχθύων και του Υδροχόου, κάτω δεξιά από το Μεγάλο Τετράγωνο του Πήγασου (η οποία γέρνει σε μια γωνία της). Ο Κρόνος ανεβαίνει ψηλότερα το βράδυ. Η καλύτερη στιγμή για να τον παρατηρήσετε με τηλεσκόπιο είναι αργά το βράδυ, λίγο μετά τα μεσάνυχτα, όταν είναι ψηλά προς τα νοτιοανατολικά και νότια.
Ο Ουρανός (μέγεθος + 5,6, στον Ταύρο, κοντά στις Πλειάδες) βρίσκεται χαμηλά στα ανατολικά πριν το λυκαυγές. Ανατέλλει περίπου στις 9 μμ.
Ο Ποσειδώνας, ήταν σε αντίθεση την προηγούμενη εβδομάδα. Εξακολουθεί να είναι ένα τηλεσκοπικό «αστέρι» μεγέθους 7,8 και με πολύ υψηλή μεγέθυνση φαίνεται να έχει πλάτος μόλις 2,4 δευτερόλεπτα του τόξου.
