ΑΣΤΡΟΝΟΜΙΑ

  • 10 facts για τους εξωπλανήτες

    1. Τι είναι οι εξωπλανήτες; Πλανήτες που βρίσκονται σε τροχιά γύρω από άλλους αστέρες, εκτός του Ήλιου, χαρακτηρίζονται ως εξωπλανήτες ή εξωηλιακοί πλανήτες. Κάποιοι από αυτούς είναι αέριοι κι άλλοι βραχώδεις. Ενδέχεται να είναι καυτοί ή παγωμένοι. Μπορεί να μοιάζουν με τους πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος – ίσως όμως και όχι. 2. Πόσοι εξωπλανήτες έχουν ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα; Σήμερα έχει επιβεβαιωθεί η ύπαρξη 4401 εξωπλανητών σε 3271 πλανητικά συστήματα. Από αυτούς 165 είναι γήινοι, δηλαδή βραχώδεις, με πυρήνα σιδήρου, όπως οι εσωτερικοί πλανήτες του Ηλιακού Συστήματος (Ερμής, Αφροδίτη, Γη, Άρης). Όμως, στην πλειοψηφία τους οι εξωπλανήτες που έχουν εντοπιστεί έως σήμερα είναι αέριοι γίγαντες, που βρίσκονται σε πολύ κοντινές αποστάσεις από τον μητρικό τους αστέρα. Βέβαια, υπάρχουν και περισσότερα από…

    Δείτε περισσότερα
  • Ερασιτέχνες αστρονόμοι ανακάλυψαν σπάνιο πλανητικό σύστημα

    Ερασιτέχνες αστρονόμοι βλέποντας δεδομένα από το διαστημικό παρατηρητήριο TESS διέκριναν την πιθανή παρουσία ενός πλανητικού συστήματος σε απόσταση 352 ετών φωτός από εμάς στον αστερισμό του Ηρακλή. Ομάδα επιστημόνων ανέλαβε να διερευνήσει τα ευρήματα των ερασιτεχνών αστρονόμων και με δημοσίευση τους στην επιθεώρηση «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society» επιβεβαιώνει την ανακάλυψη ενός νέου πλανητικού συστήματος. Τα τελευταία χρόνια έχουν ανακαλυφθεί περίπου 4,5 χιλιάδες εξωπλανήτες όμως στην συντριπτική τους πλειοψηφία ανήκουν σε συστήματα που μέχρι στιγμής δεν έχει εντοπιστεί δεύτερος πλανήτης σε αυτά. Τα συστήματα που έχουν εντοπιστεί δύο ή περισσότεροι πλανήτες είναι ελάχιστα για αυτό και η ανακάλυψη τους παρουσιάζει ξεχωριστό ενδιαφέρον. Μια τέτοια περίπτωση είναι και αυτό το νέο πλανητικό σύστημα. Το άστρο του συστήματος στο οποίο…

    Δείτε περισσότερα
  • Μάγεψε η δακτυλιοειδής έκλειψη ηλίου – Μοναδικές εικόνες

    Ορατή σε περιοχές του βορείου ημισφαιρίου, όχι όμως και στην Ελλάδα, ήταν η δακτυλιοειδής μερική ηλιακή έκλειψη της Πέμπτης. Η μερική έκλειψη, η οποία χαρακτηρίζεται και σαν «δαχτυλίδι της φωτιάς», έγινε αρχικά ορατή στο Οντάριο του Καναδά και ακολούθως στη Γροιλανδία, τον Βόρειο Πόλο και τη Σιβηρία, με τη Σελήνη να περνά μπροστά από τον ήλιο. Το φαινόμενο ήταν επίσης μερικά ορατό από τις ΗΠΑ και μέρος της Ευρώπης, όπως στη Γαλλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Στον βόρειο Καναδά, τη βόρεια Ρωσία, τη βορειοδυτική Γροιλανδία και τον Βόρειο Πόλο, το φεγγάρι κάλυψε το 88% του ηλιακού δίσκου. Τέτοιου είδους έκλειψη συμβαίνει όταν η νέα Σελήνη είναι πολύ μακριά από τη Γη (κοντά στο απόγειό της) για να καλύψει τελείως τον…

    Δείτε περισσότερα
  • Το σκάφος Juno τράβηξε κοντινές φωτογραφίες του δορυφόρου Γανυμήδη του Δία

    Το διαστημικό σκάφος Juno της Αμερικανικής Διαστημικής Υπηρεσίας (NASA) πέρασε κοντά από τον Γανυμήδη, τον μεγαλύτερο δορυφόρο του Δία και όλου του ηλιακού συστήματος μας, και έστειλε στη Γη τις πρώτες κοντινές φωτογραφίες του μακρινού παγωμένου φεγγαριού-μαμούθ εδώ και δύο δεκαετίες. Το σκάφος πλησίασε σε απόσταση περίπου 1.000 χιλιομέτρων πάνω από τον Γανυμήδη, ο οποίος με διάμετρο 5.260 χιλιομέτρων είναι μεγαλύτερος και από τον πλανήτη Ερμή. Η NASA είχε προηγουμένως μελετήσει τον Γανυμήδη αρχικά με τις αποστολές Voyager στο τέλος της δεκαετίας του 1970 και μετά με το σκάφος Galileo το 2000. Η προσέγγιση ενός νέου σκάφους επέτρεψε τη συλλογή νέων πολύτιμων επιστημονικών δεδομένων, όπως μετρήσεων του μαγνητικού πεδίου του Γανυμήδη (του μοναδικού δορυφόρου στο ηλιακό σύστημα που είναι αρκετά…

    Δείτε περισσότερα
  • Η NASA εξήγγειλε δύο νέες αμερικανικές αποστολές στην Αφροδίτη

    Η Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία (NASA) ανακοίνωσε ότι επέλεξε, έπειτα από 30 χρόνια απουσίας, να πραγματοποιήσει δύο νέες αποστολές στην Αφροδίτη, τον κοντινότερο πλανήτη στη Γη, αλλά αγνοημένο μέχρι σήμερα εξαιτίας του άκρως αφιλόξενου περιβάλλοντος του. Οι νέες αποστολές θα ρίξουν φως στο πώς η Αφροδίτη έγινε μια καυτή και πνιγηρή «κόλαση», με θερμοκρασίες που λιώνουν ακόμη και μέταλλα, παρόλο που κατά τα άλλα έχει πολλές ομοιότητες με τη Γη και κάποτε υπήρξε πιθανώς ο πρώτος κατοικήσιμος πλανήτης του ηλιακού μας συστήματος, με ωκεανό και «γήινο» κλίμα. Όμως κάτι συνέβη και, σύμφωνα με την κυρίαρχη επιστημονική υπόθεση, η Αφροδίτη έπεσε θύμα ενός εκτός ελέγχου «φαινομένου του θερμοκηπίου», κάτι που μερικοί προειδοποιούν ότι μπορεί να αποτελεί το μακρινό μέλλον και της ίδια…

    Δείτε περισσότερα
  • Το πρώτο πείραμα πλανητικής άμυνας της ανθρωπότητας

    Μια ξεχωριστή κατηγορία αστεροειδών, αποτελούν οι παραγήινοι αστεροειδείς. Το χαρακτηριστικό τους είναι ότι οι τροχιές τους μεταβάλλονται με ακανόνιστο τρόπο και τέμνουν τις τροχιές των εσωτερικών πλανητών του Ηλιακού Συστήματος, ανάμεσα στους οποίους βρίσκεται και η Γη. Ως αποτέλεσμα, τέτοιου είδους αντικείμενα κάποια στιγμή είτε συγκρούονται με κάποιον πλανήτη, είτε διαφεύγουν εκτός του Ηλιακού Συστήματος. Σήμερα, η πλειοψηφία των παραγήινων αστεροειδών με διάμετρο της τάξης του ενός χιλιομέτρου έχει εντοπιστεί και καταγραφεί. Όμως, μικρότερης διαμέτρου αντικείμενα (υπολογίζεται ότι φτάνουν τις 30.000) δεν παρακολουθούνται σε ανάλογο βαθμό, παρ’ όλο που θα μπορούσαν να αποτελέσουν κίνδυνο για τη Γη. Ένα παράδειγμα παραγήινου αστεροειδή που όμως δεν αποτελεί απειλή για τη Γη, είναι ο Δίδυμος (65803 Didymos). Πρόκειται μάλιστα για διπλό σύστημα: το…

    Δείτε περισσότερα
  • Ο διάδοχος του Hubble άνοιξε το χρυσό καθρέφτη του

    Μετά από αρκετές καθυστερήσεις που έθεσαν ακόμη και σε αμφιβολία το όλο εγχείρημα το διαστημικό τηλεσκόπιο James Webb βρίσκεται στο τελικό στάδιο των προετοιμασιών για να τοποθετηθεί στον πύραυλο που θα τον στείλει σε απόσταση 1,5 εκατ. χλμ. από την Γη όπου θα εγκατασταθεί σε αντίθετη κατεύθυνση από τον Ήλιο. Εκεί θα ανοίξει τον τεράστιο χρυσής απόχρωσης καθρέφτη του ο οποίος θα συλλέγει το απαραίτητο φως για την παρατήρηση του Σύμπαντος. Πραγματοποιήθηκε πριν από λίγα 24ωρα μια πετυχημένη δοκιμή της λειτουργίας του καθρέφτη δημιουργώντας μεγάλη αισιοδοξία στους επιτελείς της αποστολής ότι όλα προχωρούν πλέον πολύ καλά. Σε σύγκριση με το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble του οποίου ο καθρέπτης έχει διάμετρο 2,4 μέτρα, ο καθρέπτης του James Webb είναι διαστάσεων 6,5 μέτρων.…

    Δείτε περισσότερα
  • Οδηγός Παρατήρησης της Σελήνης

    Η Σελήνη! Και ποιος δεν απολαμβάνει την παρατήρηση του φεγγαριού μας; Είναι όμορφο και προσφέρει ηρεμία, αλλά ταυτόχρονα είναι και μυστηριώδες. Ιστορικά, η Σελήνη έχει αποτελέσει έμπνευση για την απόκτηση γνώσης και τη δημιουργία θρύλων. Κάποιοι πολιτισμοί πίστευαν ότι η Σελήνη έχει μυθικές δυνάμεις που μπορούν να επηρεάσουν την συμπεριφορά των ανθρώπων. Έτσι προέκυψε και το ρήμα «σεληνιάζομαι». Φυσικά, κατά το παρελθόν, υπήρξε και η πεποίθηση ότι υπό το φως της Πανσελήνου τριγύριζαν λυκάνθρωποι και βαμπίρ..! Η Σελήνη επηρεάζει τη διαμόρφωση της ζωής και η επιρροή της είναι ζωτικής σημασίας για το περιβάλλον της Γης. Τα νυχτόβια πλάσματα για παράδειγμα, επωφελούνται από τον φυσικό φωτισμό του φεγγαριού για να καθαρίσουν το έδαφος για το επόμενο γεύμα τους, ενώ επαγρυπνούν για…

    Δείτε περισσότερα
  • Ο δορυφόρος Ευρώπη διαθέτει γούρνες νερού φιλικές στην ζωή

    Οι επιστήμονες υποπτεύονταν εδώ και αρκετές δεκαετίες ότι η Ευρώπη, το παγωμένο φεγγάρι του Δία κρύβει στο εσωτερικό του έναν μεγάλο ωκεανό και άρα πιθανώς να υπάρχουν εκεί και κάποιες μορφές ζωής έστω και σε μικροβιακό επίπεδο. Κάποια στιγμή οι διαστημικές αποστολές που βρέθηκαν εκεί αλλά και η εξέλιξη της τεχνολογίας και των μεθόδων ανάλυσης και παρατήρησης δεδομένων επιβεβαίωσαν την ύπαρξη ενός ωκεανού που βρίσκεται σε βάθος περίπου 25 χλμ. κάτω από την παγωμένη επιφάνεια του δορυφόρου. Εκτιμάται ότι ο ωκεανός αυτός έχει τεράστιο βάθος 60-150 χλμ. Έχουν κατατεθεί προτάσεις εξερεύνησης της Ευρώπης και το 2024 η NASA έχει προγραμματίσει την εκτόξευση ενός σκάφους που θα ταξιδέψει στον δορυφόρο θα τεθεί σε τροχιά γύρω από αυτόν και πραγματοποιήσει σειρά ερευνών.…

    Δείτε περισσότερα
  • Παράξενο σουπερνόβα πονοκεφαλιάζει τους επιστήμονες

    Διεθνής ερευνητική ομάδα με δημοσίευση της στην επιθεώρηση «Monthly Notices of the Royal Astronomical Society» παρουσιάζει έναν υπερκαινοφανή αστέρα τον οποίο χαρακτηρίζει «εκκεντρικό». Οι ερευνητές μελέτησαν ένα άστρο που καταστράφηκε σε μια έκρηξη σουπερνόβα σε απόσταση 35 εκατ. ετών φωτός από εμάς. Εικόνες του υπερκαινοφανούς αστέρα με την κωδική ονομασία 2019yvr κατέγραψε το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble. Η μελέτη των εικόνων αποκάλυψε ότι στα εξωτερικά στρώματα του κίτρινου ψυχρού «κουφαριού» του άστρου δεν υπάρχει κανένα ίχνος υδρογόνου. «Δεν έχουμε δει τέτοιο σενάριο μέχρι σήμερα. Αν ένα άστρο εκρήγνυται χωρίς υδρογόνο θα έπρεπε να είναι πολύ καυτό και να έχει μπλε απόχρωση. Είναι σχεδόν αδύνατο να είναι ένα άστρο τόσο ψυχρό χωρίς να υπάρχει υδρογόνο στο εξωτερικό του στρώμα. Εξετάσαμε κάθε αστρικό μοντέλο…

    Δείτε περισσότερα
  • Το Hubble παρατηρεί γίγαντα πλανήτη εν τη γενέσει του

    Ακόμα και 31 χρόνια μετά την εκτόξευσή του, το διαστημικό τηλεσκόπιο Hubble της NASA εξακολουθεί να συλλέγει και να προσφέρει στους επιστήμονες της Γης πολύτιμα δεδομένα. Πρόσφατα, έδωσε στους αστρονόμους μια σπάνια ευκαιρία να παρατηρήσουν έναν πλανήτη διαστάσεων της τάξης όσο οι διαστάσεις του Δία που βρίσκεται ακόμα υπό σχηματισμό αυξάνοντας τη μάζα του με το καυτό υλικό που υπάρχει στην περιοχή γύρω από τον αστέρα που τον φιλοξενεί. Ο λόγος για τον πλανήτη PDS 70b. Αυτός, διαθέτει τον δικό του δίσκο αερίων και σκόνης από τον οποίο απορροφά υλικό. Ο δίσκος αυτός με τη σειρά του αποτελεί τμήμα του δίσκου αερίων και σκόνης που περιβάλλει τον μητρικό του αστέρα. Ο νάνος αστέρας αυτός ονομάζεται PDS 70 και απέχει 370…

    Δείτε περισσότερα
  • Στη γειτονιά του Πολικού αστέρα

    Με αφορμή τη σημερινή Αστρονομική Φωτογραφία της Ημέρας (Astronomy Picture of the Day, APOD) που δημοσιεύεται καθημερινά ως αποτέλεσμα της συνεργασίας μεταξύ της NASA και του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου του Michigan, ας ταξιδέψουμε ως τη γειτονιά του Πολικού αστέρα. Στο κέντρο της παρακάτω φωτογραφίας φαίνεται ο Πολικός και γύρω του, γειτονικοί του αστέρες. Πρόκειται για υπεργίγαντα αστέρα που ζυγίζει έξι φορές όσο ο Ήλιος και είναι περίπου 2000 φορές λαμπρότερος από αυτόν. Μάλιστα, η επιφάνεια του Πολικού πάλλεται αργά, με περίοδο περίπου 4 ημέρες και πλάτος 0.03 μεγέθη. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η φωτεινότητά του μεταβάλλεται κατά ένα μικρό ποσοστό κάθε μερικές μέρες. Η εικόνα αυτή έχει υποστεί ψηφιακή επεξεργασία ώστε να τονίζεται το νέφος σκόνης και αερίων της περιοχής. Γιατί…

    Δείτε περισσότερα
  • Οδηγός Παρατήρησης του Εαρινού Έναστρου Ουρανού

    Η Άνοιξη στο βόρειο ημισφαίριο, φέρνει πολυάριθμες αλλαγές. Προς ευχαρίστηση πολλών, ο καιρός γίνεται ολοένα θερμότερος, η διάρκεια της ημέρας αυξάνεται, τα λουλούδια ανθίζουν, κάτοικοι πολλών χωρών -μεταξύ τους και η Ελλάδα- γυρνάνε τα ρολόγια τους μία ή περισσότερες ώρες μπροστά, και τα ζώα ξυπνούν από τη χειμέρια νάρκη τους, ενώ οι νεότεροι απόγονοι αυτών ξεκινούν την εξερεύνηση της φύσης. Με τις δυσκολότερες μέρες του χειμώνα να αποτελούν παρελθόν, η ζωή στη Γη αρχίζει να αναζωογονείται. Η Άνοιξη φέρνει επίσης αλλαγές και στον νυχτερινό ουρανό. Καθώς οι γνωστοί χειμερινοί αστερισμοί όπως ο Ηνίοχος, ο Ταύρος, ο Ωρίων, ο Μέγας Κύων και οι Δίδυμοι βαίνουν προς τη δύση τους, λαμβάνουν τις θέσεις τους στον ουράνιο θόλο οι ανοιξιάτικοι αστερισμοί. Εάν η…

    Δείτε περισσότερα
  • Συμμετοχή της ομάδας «SSAπθ» στον προσδιορισμό της ακριβούς τροχιάς του αστεροειδούς Apophis

    Δημοσιεύτηκαν στο Image of the Week της αποστολής Gaia της ESA, τα πρώτα αποτελέσματα μιας διεθνούς συνεργασίας χαρακτηρισμού παραγήινων αστεροειδών με τη μέθοδο των αστρικών αποκρύψεων, στην οποία συμμετέχει η ομάδα «SSAπθ» (Space Safety Activities Π Θ) του Τομέα Αστροφυσικής, Αστρονομίας και Μηχανικής του τμήματος Φυσικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Πριν από την αποστολή Gaia, η καταγραφή αστρικών αποκρύψεων (occultations) από αστεροειδείς του ηλιακού συστήματος, ήταν μια από τις αγαπημένες δραστηριότητες ερασιτεχνών αστρονόμων που, με την καθοδήγηση ειδικών, αναλάμβαναν το «κυνήγι» αυτών των φαινομένων: πρόκειται για μίνι εκλείψεις μακρινών αστεριών (με διάρκεια από μερικά δέκατα του δευτερολέπτου μέχρι μερικά λεπτά) που συμβαίνουν όταν ένας αμυδρός αστεροειδής περάσει μπροστά από ένα αστέρι, ‘μπλοκάροντας’ για πολύ λίγο το φως του. Όπως και…

    Δείτε περισσότερα
  • Μια Ψυχή στο Διάστημα

    Εκτός από τους πλανήτες, στο Ηλιακό Σύστημα ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και μια άλλη κατηγορία σωμάτων, οι αστεροειδείς ή αλλιώς ελάσσονες πλανήτες. Πρόκειται για στερεά ουράνια αντικείμενα με διαστάσεις από δεκάδες μέτρα μέχρι εκατοντάδες χιλιόμετρα. Για τον σχηματισμό τους, πιστεύουμε ότι πρόκειται για απομεινάρια των πλανητοειδών στα αρχικά στάδια σχηματισμού του Ηλιακού Συστήματος, τα οποία δεν συνενώθηκαν προς σχηματισμό πλανήτη. Οι αστεροειδείς εντοπίζονται σε δύο περιοχές. Η πρώτη είναι μια δακτυλιοειδής ζώνη μεταξύ της τροχιάς του Άρη και του Δία και ονομάζεται κύρια ζώνη των αστεροειδών. Η δεύτερη περιοχή ονομάζεται ζώνη του Kuiper και εντοπίζεται πέρα από την τροχιά του Ποσειδώνα. Εκεί βρίσκεται και ο Πλούτωνας. Μέχρι σήμερα, γνωρίζουμε την ύπαρξη 1.043.047 τέτοιων αντικειμένων [Πηγή: https://minorplanetcenter.net/]. Σε ένα από αυτά τα…

    Δείτε περισσότερα
  • Χαρακτηριστικά σημεία της τροχιάς της Γης – Ισημερίες και Ηλιοστάσια

    Το επίπεδο που ορίζει η τροχιά της Γης κατά την περιφορά της γύρω από τον Ήλιο ονομάζεται εκλειπτική. Η ονομασία της προκύπτει δεδομένου ότι πάνω σε αυτή παρατηρούνται οι εκλείψεις. Μάλιστα, το γεγονός ότι η εκλειπτική δεν ταυτίζεται με το επίπεδο του ισημερινού έχει ως αποτέλεσμα την εναλλαγή των εποχών. Η γωνία μεταξύ των δύο επιπέδων είναι ίση με 23.5° και ονομάζεται «λόξωση της εκλειπτικής». Η τροχιά της Γης διαθέτει έξι χαρακτηριστικά σημεία. Ένα σημείο αντιστοιχεί στο αφήλιο και ένα στο περιήλιο της τροχιάς, ενώ δύο αντιστοιχούν στα ηλιοστάσια και άλλα δύο στις ισημερίες. Σχετικά με τα δύο πρώτα χαρακτηριστικά σημεία της τροχιάς της Γης, επειδή η τροχιά αυτή δεν είναι ακριβώς κυκλική, αλλά ελλειπτική, αυτό στην πράξη σημαίνει πως…

    Δείτε περισσότερα
Επιστροφή στην κορυφή κουμπί